หัวข้อ : หลัก Rule of Law หรือหลักนิติธรรม คือ?
หมวดหมู่ : กฎหมายมหาชน กฎหมายปกครอง
รายละเอียด : รวมข้อมูล เกี่ยวกับบทความกฎหมาย เกี่ยวกับ การคิด วิคราะห์ หลักการทางกฎหมายมหาชน กฎหมายปกครอง คำวินิจฉัยชี้ขาด คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุด อื่นๆ



หลัก Rule of Law หรือหลักนิติธรรม

 

                 หลัก Rule of Law หรือหลักนิติธรรม หมายถึง กฏเกณฑ์ของ กฎหมาย กล่าวคือ บุคคลที่มีอำนาจออกกฎหมายไม่สามารถออกกฎหมายได้ตามใจชอบ หรือเกินเลยออกไปจากหลักเกณฑ์ที่อยู่เบื้องหลังกฎหมายนั้น เช่น กฎหมายจะต้องไม่มีผลย้อนหลัง จึงจะออกกฎหมายให้ใช้บังคับย้อนหลังเป็นโทษแก่บุคคล หรือจะออก กฏหมายใช้บังคับเฉพาะบุคคลไม่ได้ กฏเกณฑ์เหล่านี้เป็นกฎเกณฑ์ของกฎหมายซึ่งจะ ต้องเคารพ มีอีกคำหนึ่งที่ใกล้เคียงกัน คือการปกครองด้วยกฎหมาย ซึ่งมีความหมายใกล้เคียงกันอย่างมากแต่ที่ต่างกันคือ การปกครองด้วยกฎหมายอาจทำให้คนเข้าใจผิด ไปได้ว่าออกฎหมายอย่างไรก็ได้เพราะประเทศปกครองด้วยกฎหมาย และทุกคนจะต้อง ปฏิบัติตาม ซึ่งต่างกับ Rule of Law เพราะ Rule of Law เป็นกฎเกณฑ์ของกฎหมาย ที่จะออกกฎหมายตามใจชอบของผู้ที่มีอำนาจตรากฎหมายไม่ได้

---------------------------

         Rule of Law หรือหลักนิติธรรม เป็นหลักเกณฑ์ที่มีมานานตั้งแต่สมัย กรีกโรมัน หรือแม้แต่สมัยการปกครองด้วยระบบสมบูรณาญาสิทธิราช ล้วนต้องปกครอง โดยเคารพในหลักนิติธรรม เช่น หลักทศพิธราชธรรมซึ่งปลูกฝังอยู่ในประวัติศาสตร์ ของประเทศไทยจนปัจจุบัน พระมหากษัตริย์ถึงแม้จะไม่ได้เป็นสมบูรณาญาสิทธิราช แต่พระมหากษัตริย์ทรงอยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญอันจะต้องเคารพอยู่ในหลักทศพิธราชธรรม หลักนิติธรรมถูกบัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญปี ๒๕๖๐ มาตรา ๓ วรรคหนึ่ง ซึ่งบัญญัติว่า อำนาจอธิปไตยเป็นของปวงชนชาวไทย พระมหากษัตริย์ผู้ทรงเป็นประมุขทรงใช้อำนาจ นั้นทางรัฐสภา คณะรัฐมนตรี และศาล ตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้ วรรคสอง การปฏิบัติหน้าที่ของรัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล รวมทั้งองค์กรตามรัฐธรรมนูญและ หน่วยงานของรัฐต้องเป็นไปตามหลักนิติธรรม นอกจากนี้ ยังมีมาตรา ๒๖ ที่บัญญัติถึง หลักนิติธรรมว่า การตรากฎหมายที่มีผลเป็นการจำกัดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลต้อง เป็นไปตามเงื่อนไขที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ ในกรณีที่รัฐธรรมนูญมิได้บัญญัติเงื่อนไขไว้ กฎหมายดังกล่าวต้องไม่ขัดต่อหลักนิติธรรม

โดยสรุป หลักนิติธรรมมีหลักเกณฑ์ ดังนี้

        ๑) ความสูงสุดของรัฐธรรมนูญ คือ รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายเรียกว่ากฎหมายแม่บท มาตรา ๕ บัญญัติว่า รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ บทบัญญัติใด ของกฎหมาย กฎหรือข้อบังคับ หรือการกระทำใดขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ บทบัญญัติ หรือการกระทำนั้นเป็นอันใช้บังคับมิได้

        ๒) หลักนิติธรรมคุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ เสรีภาพ และความ เสมอภาค มาตรา ๔ บัญญัติว่าศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ เสรีภาพ และความเสมอ ภาคของบุคคลย่อมได้รับความคุ้มครอง และดังที่บัญญัติในมาตรา ๒๖ ถึงเรื่องการตรากฎหมาย จะต้องไม่ขัดต่อหลักนิติธรรมและจะไปเพิ่มภาระหรือจำกัดสิทธิเสรีภาพ ของบุคคลเกินสมควรแก่เหตุหรือกระทบศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของบุคคลไม่ได้ กล่าวคือ การตรากฎหมายจำกัดสิทธิเสรีภาพนั้นกระทำได้ แต่ต้องไม่เพิ่มภาระจนเกินสมควรแก่เหตุ เพราะการใช้สิทธิเสรีภาพเต็มที่อาจจะไปกระทบสิทธิเสรีภาพของบุคคลอื่นจึงต้องมีข้อจำกัดบ้างแต่ต้องไม่เกินสมควรแก่เหตุ ส่วนเรื่องศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ไม่อาจตรา กฎหมายจำกัดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ได้  

         ๓) หลักแบ่งแยกอำนาจ อำนาจอธิปไตยหรืออำนาจปกครองประเทศมีฝ่าย นิติบัญญัติ ฝ่ายบริหาร ฝ่ายตุลาการ ส่วนผู้ใช้อำนาจคือรัฐสภา รัฐมนตรี และศาล เป็นหลักการแบ่งแยกอำนาจเพราะถ้าอำนาจรวมอยู่ที่บุคคลใดบุคคลหนึ่ง บุคคลนั้นอาจจะใช้อำนาจเกินกว่าเหตุทำให้เดือดร้อนกับประชาชนได้

        ๔) ศุภนิติกระบวน หมายความว่ากระบวนการการใช้กฎหมายทั้งหลายจะต้องเป็นกระบวนการที่เหมาะสมและเป็นธรรม

        ๕) หลักความเป็นอิสระของศาล หมายความว่าศาลซึ่งเป็นผู้วินิจฉัยข้อพิพาท ต่าง ๆ จะต้องมีความเป็นอิสระจากฝ่ายนิติบัญญัติ ฝ่ายบริหาร และอิทธิพลต่าง ๆ ซึ่งในรัฐธรรมนูญ มาตรา ๑๘๘ วรรคสอง บัญญัติว่า ผู้พิพากษาและตุลาการย่อมมีอิสระในการพิจารณาพิพากษาอรรถคดีตามรัฐธรรมนูญและกฎหมาย ให้เป็นไปโดย รวดเร็ว เป็นธรรม และปราศจากอคติทั้งปวง เป็นความอิสระที่อยู่ภายในกรอบของรัฐธรรมนูญและกฎหมาย

 

อ้างอิง วิชา กฎหมายปกครอง (ศอ.ดร.จิรนิติ หะวานนท์) เนติฯ สมัยที่74





หลัก Rule of Law หรือหลักนิติธรรม คือ? | สาระความรู้ บทความกฎหมาย ที่น่าสนใจ ที่ ลอว์สยาม ดอทคอม


จำนวนผู้ชม : 129 ครั้ง
ลงวันที่ 06/08/2021 13:05:08





ข้อมูลบทความ ในหมวดหมู่เดียวกัน



ผู้ใช้งานเข้าสู่ระบบ





เลือกประเภท:





ลืม Username/Password?

กรุณาเข้าระบบก่อนใช้งานทุกครั้ง


ค้นหากฎหมาย ทั่วโลก

ระบุ คำค้น เช่น law, ฎีกา, ศาล, อาญา..

เตรียมสอบเนติ วิแพ่ง 2/74

เตรียมสอบเนติ วิอาญา 2/74

ค้นหา ฎีกาเด่น 3 สนาม*

คำค้น :
ระบุ เช่น ละเมิด, หนี้, ทรัพย์ ,288

กลุ่มสังคมออนไลน์

      


sitemap.xml