เกี่ยวกับลายมือชื่อ  

            โดยหลักบุคคลที่ไม่ได้ลงลายมือชื่อในตั๋วเงิน   ก็จะไม่มีความรับผิดตามเนื้อความในตั๋วเงินนั้น  

            มีคำถามขึ้นมาว่า     แล้วจะฟ้องให้บุคคลที่ไม่ได้ลงลายมือชื่อในตั๋วเงินให้รับผิดชำระหนี้   จะต้องฟ้องตามบทกฎหมายใด  ?  

            ปัญหานี้    ต้องดูกฎหมายในเรื่องตัวการตัวแทน  

            คำพิพากษาฎีกาที่  2109/2543 ***  คดีเรื่องนี้ปรากฏว่า   ตอนที่จำเลยไปเปิดบัญชีกระแสรายวันกับทางธนาคาร   ได้ตกลงกำหนดเงื่อนไขในการสั่งจ่ายเช็คว่า  นอกจากจำเลยจะมีอำนาจลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คแล้ว   ได้ทำหนังสือมอบอำนาจให้  นาง  ข.  ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คโดยมีข้อความว่า  “ให้นาง  ข.  มีอำนาจกระทำการทั้งปวงเกี่ยวกับดำเนินบัญชีแทนจำเลย   เช่น   ฝาก  ถอน  ออกเช็ค  โดยจำเลยยอมรับผิดชอบตามที่นาง ข. จักได้กระทำไปและยินยอมรับผิดชดใช้ให้ธนาคารเสมือนหนึ่งจำเลยได้กระทำไปด้วยตนเอง”

            ปรากฏว่า   นาง  ข.  ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็ค  แต่เงินในบัญชีไม่มี   ธนาคารก็ปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็ค

            โจทก์จึงฟ้องจำเลย     มิได้ฟ้องนาง  ข.  ผู้สั่งจ่ายเช็ค

            ซึ่งปกติแล้วโจทก์จะมาฟ้องให้จำเลยรับผิดตามเช็คในเรื่องตั๋วเงินไม่ได้   เพราะว่า   จำเลยไม่ได้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็ค   ถึงแม้จะเป็นเจ้าของบัญชี    โจทก์จะฟ้องให้จำเลยรับผิดใช้เงินตามเช็คไม่ได้

            แต่โจทก์ในคดีนี้   มาฟ้องจำเลยให้รับผิดในฐานะตัวการ    ซึ่งตามกฎหมายลักษณะตัวแทน

มาตรา  820  กฎหมายบัญญัติไว้ชัดเจนว่า   “ตัวการย่อมมีความผูกพัน

ต่อบุคคลภายนอกในกิจการทั้งหลายอันตัวแทนได้ทำไปภายในขอบอำนาจแห่งฐาน

ตัวแทน”

            ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า   กรณีนี้เป็นเรื่องที่จำเลยมอบอำนาจให้นาง  ข.  เป็นตัวแทนลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คจากบัญชีกระแสรายวันของจำเลยแทนจำเลยได้   ดังนั้น   การที่นาง  ข.ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็ค  จึงอยู่ในขอบอำนาจของตัวแทนตามที่ได้รับมอบหมาย   เพราะฉะนั้น   โจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงเช็คย่อมฟ้องบังคับให้จำเลยในฐานะตัวการรับผิดใช้เงินตามเช็คที่นาง  ข.  ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายในฐานะตัวแทนของจำเลยได้ตามมาตรา  797  และมาตรา  820

            และศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ตอนท้ายชัดเจนว่า   “ตามคำฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องฟ้องบังคับให้จำเลยในฐานะตัวการรับผิดตามเนื้อความในเช็คต่อผู้ทรงเช็ค   มิได้ฟ้องตามมูลหนี้ที่  นาง  ข.  สั่งจ่ายเช็คพิพาท”

                        เรื่องนี้   เป็นเรื่องที่ผู้มีความรอบรู้ในเชิงกฎหมายสามารถนำบทกฎหมายมาปรับใช้    แล้วสามารถฟ้องบุคคลที่เป็นตัวการได้

                        ซึ่งถ้าเรื่องเดียวกันนี้   เปลี่ยนข้อเท็จจริงเป็นว่า   โจทก์ฟ้องจำเลยให้รับผิดใช้เงินตามเช็คที่นาง  ข. เป็นผู้สั่งจ่าย   ดังนี้   คดีนี้โจทก์แพ้คดีเลย  เพราะว่าจำเลยไม่ได้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็ค  เพราะฉะนั้น  จะฟ้องให้จำเลยรับผิดตามเช็คไม่ได้ 

                        ที่กล่าวมาทั้งหมดเป็นเรื่องลายมือชื่อ    เมื่อเข้าใจในตอนต้นแล้วก็จะเข้าใจ