 |
|
สรุปกฎหมายปกครอง ครั้งที่ 7 เนติบัณฑิตสมัยที่ 65
|
มาตรการบังคับทางปกครองมี 2 ลักษณะ 1.มีลักษณะเป็นปฏิบัติการทางปกครองหรือการกระทำในทางกายภาพ เป็นการกระทำในข้อเท็จจริง เช่น การใช้กำลังเข้ารื้อถอนอาคารที่ปลูกสร้างโดยมิชอบด้วยกฎหมาย หรือการใช้แก๊สน้ำตาฉีดไปยังกลุ่มผู้ชุมนุมเพื่อสลายการชุมนุม คำสั่งให้สลายการชุมนุมเป็นคำสั่งทางปกครองเมื่อผู้ชุมนุมไม่ปฏิบัติตามเจ้าหน้าที่ตำรวจย่อมมีอำนาจปฏิบัติการสลายการชุมนุม 2.มีลักษณะเป็นคำสั่งทางปกครอง เช่น มีคำสั่งให้รื้อถอนอาคาร ผู้รับคำสั่งไม่ยอมรื้อถอนอาคาร เจ้าหน้าที่สามารถออกคำสั่งทางปกครองอีกคำสั่งหนึ่งได้เป็นคำสั่งใหม่ เรียกว่า คำสั่งบังคับการให้เป็นไปตามคำสั่งอันแรก เช่น ออกคำสั่งปรับเป็นรายวัน วันละ 2 หมื่นบาท เพื่อเป็นการบีบบังคับให้ผู้รับคำสั่งนั้นกระทำการรื้อถอนอาคาร คำสั่งค่าปรับในกรณีนี้เป็นคำสั่งทางปกครองเพราะเป็นคำสั่งที่กระทบต่อสิทธิของผู้ที่เป็นคู่กรณี แต่คำสั่งปรับรายวันกรณีนี้เพื่อรื้อถอนอาคารไม่ต้องรับฟังคู่กรณีก่อนมีการออกคำสั่งสามารถออกคำสั่งได้เลย เนื่องจากคำสั่งนี้เป็นคำสั่งที่มีลักษณะเป็นมาตรการบังคับทางปกครองตามมาตรา 30 วรรคสอง (5) การสั่งปรับในทางปกครองมี 2 แบบ 1.คำสั่งปรับมีวัตถุประสงค์เพื่อบังคับใช้ตามกฎหมาย เช่น บุคคลนั้นฝ่าฝืนบทบัญญัติของกฎหมาย และกฎหมายบัญญัติว่าให้มีโทษปรับทางปกครอง เช่น โรงงานไม่มีเครื่องบำบัดน้ำเสียให้มีโทษปรับทางปกครองไม่เกิน 2 แสนบาท เมื่อเจ้าหน้าที่ตรวจพบก็สามารถออกคำสั่งปรับทางปกครอง 2.คำสั่งปรับเพื่อให้เป็นไปตามคำสั่งทางปกครอง เป็นมาตรการบังคับทางปกครองเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์คำสั่งทางปกครองในครั้งแรก ถ้าเป็นการปรับเพื่อใช้กฎหมายโดยตรงเป็นโทษปรับทางปกครอง แต่ถ้าเป็นการสั่งปรับเพื่อบีบให้ผู้ที่ได้รับคำสั่งทางปกครองนั้นปฏิบัติตามคำสั่งทางปกครองที่เจ้าหน้าที่ได้ออกไปก่อนหน้านั้นกรณีนี้เป็นมาตรการบังคับทางปกครอง มาตรา 30 วรรคสอง (6) คำสั่งทางปกครองที่เจ้าหน้าที่มีดุลพินิจในการที่ไม่ต้องรับฟังคู่กรณีก่อนออกคำสั่งทางปกครอง 1.การบรรจุ การแต่งตั้ง การเลื่อนขั้นเงินเดือน การสั่งพักงาน หรือ สั่งให้ออกจากงานไว้ก่อนหรือการให้พ้นจากตำแหน่ง 2.การแจ้งผลการสอบหรือผลวัดความรู้ความสามารถของบุคคล 3.การไม่ออกหนังสือเดินทางไปต่างประเทศ 4.การไม่ตราหนังสือเดินทางของคนต่างด้าว 5.การไม่ออกใบอนุญาตหรือไม่ต่อใบอนุญาตการทำงานให้คนต่างด้าว 6.การสั่งให้เนรเทศ เนรเทศได้เฉพาะผู้ที่ไม่มีสัญชาติไทยไม่เป็นพลเมือง มาตรา 30 วรรคสาม เป็นข้อห้ามไม่ให้เจ้าหน้าที่รับฟังคู่กรณีก่อนการออกคำสั่งทางปกครอง ซึ่งเป็นการเกิดผลเสียอย่างร้ายแรงต่อประโยชน์สาธารณะ คำพิพากษาที่ศาลปกครองเห็นว่าฝ่ายปกครองมิได้ดำเนินการตามขั้นตอนรับฟังคู่กรณี เช่น คณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริงไม่ได้สอบสวนคู่กรณี คำพิพากษาสูงสุดที่ อ.55/2546 คำพิพากษาสูงสุดที่ อ.36/2547 นายกเทศมนตรีตำบลชมพูออกคำสั่งห้ามผู้ฟ้องคดีใช้อาคารพิพาทและให้รื้อถอนอาคารพิพาทโดยมิได้แจ้งเรียกผู้ฟ้องคดีไปสอบถาม ถือได้ว่านายกเทศมนตรีตำบลชมพูผู้ถูกฟ้องคดีไม่ได้ให้โอกาสคู่กรณีได้ทราบข้อเท็จจริงอย่างเพียงพอ ไม่ชอบด้วยมาตรา 30 พ.ร.บ.วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ อ.117/2548 กรณีการจำหน่ายชื่อและรายการบุคคลออกจากทะเบียนบ้านโดยไม่ได้ให้โอกาสผู้ที่ถูกจำหน่ายชื่อออกจากทะเบียนบ้านมีโอกาสรับทราบข้อเท็จจริงและโต้แย้งเสียก่อนตามมาตรา 30 จึงไม่ชอบด้วยกฎหมาย คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ อ.214/2548 กรณีที่มีการดำเนินการทางวินัยไม่ร้ายแรงโยไม่แจ้งข้อหาให้ผู้ที่ถูกสอบวินัยทราบและมีการสั่งลงทาทางวินัย คำสั่งลงโทษนั้นไม่ชอบด้วยกฎหมายเพราะว่าไม่ได้มีการรับฟังก่อนมีการออกคำสั่ง เงื่อนไขการออกคำสั่งทางปกครอง 1.การให้สิทธิคู่กรณีในการตรวจดูเอกสาร เป็นไปตามหลักเกณฑ์ พ.ร.บ.วิธีปฏิบัติราชการทางปกครองฯ มาตรา 30 เช่น ข้าราชการผู้หนึ่งถูกตั้งคณะกรรมการสอบสวนความผิดทางวินัย คณะกรรมการต้องแจ้งให้ผู้ถูกสอบสวนทราบถึงข้อเท็จจริง คู่กรณีสามารถขอดูเอกสารเพื่อโต้แย้งได้เพื่อเป็นการป้องกันสิทธิของตน หากเจ้าหน้าที่ปฏิเสธไม่ให้เอกสารตรวจดูตามที่ขอ คำสั่งไม่ให้เอกสารตรวจดูนั้นไม่ถือว่าคำสั่งทางปกครองเป็นเพียงคำสั่งระหว่างพิจารณาในกระบวนการพิจารณาทางปกครอง คำสั่งเช่นว่านั้นฟ้องต่อศาลไม่ได้ต้องรอให้มีคำสั่งทางปกครองเสียก่อนเพราะเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณา การตรวจดูเอกสารถ้าเจ้าหน้าที่เห็นว่าเป็นความลับเจ้าหน้าที่อาจไม่จำต้องให้เอกสารแก่คู่กรณีโดยเจ้าหน้าที่ต้องบอกเหตุแห่งการปฏิเสธที่ไม่ให้ตรวจดูเอกสารนั้นด้วย 2.ระยะเวลาในการออกคำสั่งทางปกครอง เจ้าหน้าที่ต้องออกคำสั่งทางปกครองให้แล้วเสร็จภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด เช่น เมื่อได้รับคำร้องเรียนแล้วให้พิจารณาให้แล้วเสร็จภายใน 30 วัน หากเจ้าหน้าที่ไม่สามารถทำให้เสร็จภายในระยะเวลาที่กำหนด ถ้าระยะเวลานั้นเป็นระยะเวลาเร่งรัดการปฏิบัติราชการออกคำสั่งล่าช้ากว่าที่กฎหมายกำหนด กรณีนี้คำสั่งที่ออกล่าช้าไม่กระทบต่อความสมบรูณ์ของคำสั่งทางปกครอง คำสั่งนั้นชอบด้วยกฎหมายใช้บังคับได้ แต่ถ้าเป็นระยะเวลาบังคับการปฏิบัติราชการเจ้าหน้าที่ไม่สามารถออกคำสั่งทางปกครองภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดต้องถือว่าคำสั่งทางปกครองนั้นไม่ชอบด้วยกฎหมาย ถ้าระยะเวลาใดมีขึ้นเพื่อคุ้มครองสิทธิเสรีภาพบุคคลโดยตรงไม่ได้วัตถุประสงค์เพียงเพื่อเร่งรัดการทำงานของเจ้าหน้าที่ ระยะเวลานั้นถือว่าเป็นระยะเวลาบังคับ เช่น ระยะเวลาในประเมินภาษี การจัดเก็บภาษี การฝ่าฝืนระยะเวลากรณีนี้จึงไม่กระทบต่อคำสั่งทางปกครอง แต่บุคคลที่ได้รับผลกระทบจากการทำงานล่าช้าของเจ้าหน้าที่อาจใช้สิทธิร้องเรียนให้ดำเนินการทางวินัยหรือรียกค่าเสียหายกับเจ้าหน้าที่ผู้นั้นได้ 3.แบบของคำสั่งทางปกครอง มาตรา 34 การออกคำสั่งทางปกครองอาจออกคำสั่งเป็นหนังสือ ด้วยวาจา ทำด้วยการสื่อความหมายด้วยรูปแบบอื่นก็ได้ เช่น การให้สัญญาณจราจร เรียบเรียงโดย ทีมงาน LawDD |