 |
|
สรุปกฎหมายปกครอง ครั้งที่ 3-4 เนติบัณฑิตสมัยที่ 65
|
กรณีที่นายกฯไม่ได้เป็นฝ่ายปกครองศาลปกครองจะเข้าไปตรวจสอบการกระทำของนายกฯ หรือรัฐมนตรีไม่ได้หรือของคณะรัฐมนตรีไม่ได้ การกระทำที่รัฐธรรมนูญบัญญัติไว้ก็เป็นอำนาจของศาลรัฐธรรมนูญ ส่วนกรณีที่รัฐธรรมนูญมิได้บัญญัติไว้การกระทำดังกล่าวเป็นการควบคุมตรวจสอบทางการเมืองไม่ใช่การควบคุมตรวจสอบทางกฎหมาย หากเป็นการใช้อำนาจตาม พ.ร.บ. เข้ากระทำการอันมีลักษณะเป็นการกระทำในทางปกครองอาจฟ้องศาลปกครองให้เข้ามาตรวจสอบได้ว่าการกระทำของนายกฯ รัฐมนตรีชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ ศาลปกครองอาจมีอำนาจในการสั่งเพิกถอนคำสั่งของนายกฯได้ แต่เมื่อใดที่นายกฯใช้อำนาจตามรัฐธรรมนูญหรือกระทำการในนโยบาย เป็นการกระทำทางการเมืองใช้อำนาจในรัฐบาลกระทำการไม่ถือว่าเป็นฝ่ายปกครอง ศาลปกครองไม่มีอำนาจเข้าไปตรวจสอบ ตัวอย่าง การกระทำที่ศาลปกครองไม่ให้ตรวจสอบ เพราะไม่ให้ถือว่าเป็นการกระทำในทางปกครองและด้วยเหตุดังกล่าวจึงไม่ถือว่านายกฯ รัฐมนตรี หรือคณะรัฐมนตรีเป็นฝ่ายปกครอง เช่นคำสั่งศาลปกครองสูงสุดที่ ฟ36/2549 ศาลปกครองวินิจฉัยว่าร่างพระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎรไม่ใช่พระราชกฤษฎีกาที่ตราขึ้นเพื่อเป็นกลไกในการบริหารราชการแผ่นดินหรือกำหนดการอันจำเป็นแก่การดำเนินกิจการทางปกครอง แต่เป็นการถ่วงดุลอำนาจระหว่างฝ่ายบริหารกับฝ่ายนิติบัญญัติ พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวจึงไม่ใช่พระราชกฤษฎีกาตามนัยมาตรา 11 (2) แห่ง พ.ร.บ. จัดตั้งศาลปกครอง คดีพิพาทเกี่ยวกับความชอบด้วยกฎหมายของพระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎร จึงไม่อยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลปกครอง คำสั่งศาลปกครองสูงสุดที่ 178/2550การที่ครม.มีมติเห็นชอบให้นายกฯรวมตลอดจนคณะบุคคลที่เกี่ยวข้องดำเนินการลงนามหุ้นส่วนเศรษฐกิจไทยญี่ปุ่น เป็นกรณีที่ครม.ใช้อำนาจบริหารของรัฐตามรัฐธรรมนูญกระทำการในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศมิใช่กรณีที่ครม.ใช้อำนาจในทางบริหารของรัฐตามพ.ร.บ.ออกกฎ คำสั่ง หรือกระทำการอื่นใดเพื่อให้การดำเนินกิจการทางปกครองตามที่กฎหมายดังกล่าวกำหนดบรรลุผล คดีนี้จึงไม่อยู่ในอำนาจศาลปกครอง คำสั่งศาลปกครองสูงสุดที่ 547/2551การฟ้องคดีของให้ศาลเพิกถอนคำแถลงการณ์ร่วมกรณีเขาพระวิหารตลอดจนมีคำสั่งให้ครม.ยุติความผูกพันต่อประเทศกัมพูชาและองค์การยูเนสโก เป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับเจ้าหนน้าที่ของรัฐกระทำการโดยมิชอบด้วยกฎหมายที่อยู่ในอำนาจของศาลปกครอง คำสั่งศาลปกครองสูงสุดที่ 301/2551การที่ครม.มีมติเห็นชอบหรือไม่เห็นชอบให้มีการเสนอร่างพ.ร.บ.ฉบับใดถือเป็นขั้นตอนหนึ่งในการเสนอร่างกฎหมายต่อรัฐสภาและเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการนิติบัญญัติ ไม่อยู่ในอำนาจของศาลปกครอง การยุบสภาผู้แทนราษฎร การทำสัญญาระหว่างประเทศ การเสนอร่างกฎหมาย เป็นการอาศัยอำนาจของรัฐธรรมนูญทั้งสิ้นไม่ได้อาศัยอำนาจตามพ.ร.บ. เพราะฉะนั้นฝ่ายบริหารจึงไม่ถือเป็นหน่วยงานทางปกครองหรือการกระทำทางปกครองที่ศาลปกครองจะเข้าไปควบคุมตรวจสอบได้ หน่วยธุรการองค์กรอิสระเป็นฝ่ายปกครอง เช่นคณะกรรมการโทรคมนาคมกิจการวิทยุกระจายเสียงและโทรทัศน์ กสทช. องค์กรอิสระมีอยู่ 2 ประเภท 1.องค์กรอิสระทางปกครองหรือองค์กรที่เป็นอิสระ เป็นฝ่ายปกครอง เช่น กสทช. ตั้งขึ้นตามพ.ร.บ. องค์อิสระนี้จะไม่อยู่ภายในบังคับบัญชาของครม.หรือรัฐมนตรีคนใดคนหนึ่ง 2.องค์กรตามรัฐธรรมนูญ 2.1องค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญมีอยู่ 4 องค์กร 2.1.1 กกต. 2.1.2 ผู้ตรวจการแผ่นดิน 2.1.3 คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ ปปช. 2.2องค์กรอื่นตามรัฐธรรมนูญ องค์กรอัยการ 2.2.2คณะกรรมการมสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ 2.2.3สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ การที่องค์กรใดจะเป็นฝ่ายปกครองหรือไม่ต้องดูที่การใช้อำนาจ เช่น ถ้าองค์กรอิสระใช้อำนาจเกี่ยวกับการบริหารงานบุคคลในองค์กร เช่น กกต.มีคำสั่งแต่งตั้งโยกย้ายบุคคลในองค์กรถือว่าเป็นฝ่ายปกครอง ถ้ารัฐธรรมนูญให้อำนาจโดยตรงอาจจะไม่ใช่ฝ่ายปกครอง องค์กรย่อยของนิติบัญญัติ องค์กรตุลาการ โดยหลักแล้วไม่ใช่ฝ่ายปกครอง เพราะมิได้อยู่ในฝ่ายบริหาร ฉะนั้นองค์กรย่อยนิติบัญญัติ องค์กรตุลาการจึงมิใช่ฝ่ายปกครอง แต่อาจมีบางกรณีที่ถือว่าเป็นฝ่ายปกครองในทางเนื้อหา เช่น ประธานศาลฎีกาเป็นองค์คณะในการพิพากษาพิจารณาคดี กรณีนี้ประธานศาลฎีกาใช้อำนาจทางตุลาการแต่ประธานศาลฎีกาอาจใช้อำนาจในทางปกครองได้ เช่น ให้ประธานศาลฎีกาเป็นประธานคณะกรรมการตุลาการของศาลยุติธรรม กต. เกิดขึ้นจากพ.ร.บ.ระเบียบบริหารข้าราชการฝ่ายตุลาการฯ คำสั่งลงโทษผู้พิพากษาเป็นคำสั่งทางปกครองอย่างหนึ่งเพราะอาศัยอำนาจจากพ.ร.บ. ผู้พิพากษาที่ถูกลงโทษสามารถฟ้องศาลปกครองขอให้ตรวจสอบการใช้อำนาจของกต.ได้ว่าเป็นการใช้อำนาจโดยชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ แต่มีกฎหมายยกเว้นมิให้ฟ้อง หากจะฟ้องต้องฟ้องต่อศาลยุติธรรม ในรัฐสภาหากเกิดความไม่สงบขึ้นประธานสภามีอำนาจสั่งให้ ส.ส.ออกจากที่ประชุม ไม่เป็นการใช่อำนาจทางปกครอง แต่เป็นอำนาจในการควบคุมการประชุมในสภาเป็นส่วนหนึ่งของอำนาจนิติบัญญัติไม่ใช่อำนาจปกครอง แต่หากมีการชุมนุมในสภาคำสั่งของประธานสภาที่สั่งให้ออกไปหรืสลายการชุมนุมเป็นคำสั่งทางปกครอง บางกรณีรัฐมอบหมายให้เอกชนใช้อำนาจในทางปกครองของรัฐ เช่น อู่ตรวจสภาพรถยนต์ ตรอ. สถาบันการศึกษาในส่วนการให้ปริญญาบัตร เป็นฝ่ายปกครองเพราะอำนาจที่ใช้นั้นเกิดขึ้นจากพ.ร.บ. การกระทำที่ไม่ถือว่าเป็นการกระทำในทางปกครอง เรียบเรียงโดย ทีมงาน LawDD |