หลักสำคัญผิด (สรุปคำบรรยาย ท่านอาจารย์เกียรติขจร วัจนะสวัสดิ์) | ศูนย์รวมข้อมูลกฎหมาย เตรียมสอบ 3 สนาม ที่ ลอว์สยาม ดอทคอม

หลักสำคัญผิด
สำคัญผิดในตัวบุคคลตามมาตรา ๖๑

ตัวอย่าง แดงต้องการยิงดำศัตรูของตนจึงไปดักซุ่มอยู่ตรงทางที่ดำจะเดินมา เมื่อเห็นขาวบิดาของตนเดินมา จึงใช้ปืนยิงไปที่ขาวโดยคิดว่าเป็นดำ ขาวตาย
ความรับผิดของแดงต่อขาว
เนื่องจากเป็นการดักซุ่มยิงจึงผิดมาตรา ๒๘๙ (๔) เป็นเจตนาประเภทประสงค์ต่อผลตามมาตรา ๕๙ มาตรา ๖๑ ถ้าแดงจะกล่าวอ้างว่าตนไม่มีเจตนาจะฆ่าคนที่ถูกยิงให้ยกมาตรา ๖๑ ขึ้นมาปิดปากแดง
หมายเหตุ อย่าตอบว่าแด...งมีเจตนาฆ่าคนที่ถูกยิงตามมาตรา ๖๑ เพราะมาตรา ๖๑ ไม่ใช่บัญญัติเรื่องเจตนา บทบัญญัติเรื่องเจตนามีเฉพาะมาตรา ๕๙ และมาตรา ๖๐ เท่านั้น
ประเด็นแดงต้องรับผิดต่อดำหรือไม่
ในที่เกิดเหตุมีขาวคนเดียวเท่านั้น แต่ดำไม่ได้อยู่ในที่เกิดเหตุเลย แดงจึงไม่ต้องรับผิดต่อดำ เพราะเจตนาที่แดงมีต่อดำแปรเปลี่ยนไปที่ขาวหมดสิ้นแล้ว เมื่อแดงได้กระทำโดยเจตนาต่อขาวแล้วก็ไม่มีเจตนาใดๆ หลงเหลืออยู่อีกต่อดำ
ความรับผิดของแดงต่อขาวนั้นมีเฉพาะมาตรา ๒๘๙ (๔) เท่านั้น เพราะแดงรู้แต่เพียงว่าเป็นการฆ่าผู้อื่น แต่ไม่รู้ว่าผู้อื่นเป็นบุพการีตามมาตรา ๒๘๙ (๑) ซึ่งเป็นหลักจากมาตรา ๕๙ วรรคสาม ซึ่งบัญญัติซ้ำอยู่ในมาตรา ๖๒ วรรคท้ายอีกด้วย
ตัวอย่าง แดงต้องการทุบกระจกรถยนต์ของดำ แดงเห็นรถยนต์ของขาวจอดอยู่คิดว่าเป็นรถของดำ แดงจึงเอาไม้ทุบกระจกรถยนต์ของขาว
ความรับผิดของแดงต่อขาว
แดงมีความผิดตามมาตรา ๓๕๘ มาตรา ๕๙ (เจตนาประสงค์ต่อผล) มาตรา ๖๑
ประเด็น แดงต้องรับผิดต่อดำหรือไม่
เจตนาที่แดงมีต่อทรัพย์ของขาวแล้ว ก็ไม่มีเจตนาใดๆ หลงเหลืออีกที่แดงจะต้องรับผิดต่อดำ แดงจึงไม่ต้องรับผิดใดๆ เลยต่อดำ
ตัวอย่าง แดงต้องการยิงสุนัขของดำ แดงเห็นมีการเคลื่อนไหวหลังพุ่มไม้โดยคิดว่าเป็นสุนัข ความจริงเป็นขาว นอนเมาแล้วคลานอยู่ แดงยิงไปถูกขาวถึงแก่ความตาย
ความรับผิดของแดงต่อขาว (เจตนาทำลายทรัพย์แต่ผลเกิดกับคนซึ่งมิใช่ทรัพย์ จึงไม่ใช่สำคัญผิด)
แดงไม่ต้องรับผิดตามมาตรา ๒๘๘ ในความตายของขาวเพราะแดงไม่มีเจตนาฆ่าขาวเพราะแดงไม่รู้ว่าเป็นการฆ่าผู้อื่นโดยเข้าใจไปว่าเป็นการทำลายทรัพย์ของดำ แต่ความไม่รู้ของแดงเกิดขึ้นโดยประมาทตามมาตรา ๕๙ วรรคสี่ แดงจึงต้องรับผิดในความตายของขาวตามมาตรา ๒๙๑
ตัวอย่างนี้ไม่ได้เรียกสำคัญผิดในตัวบุคคล แดงจึงต้องรับผิดต่อดำ (เพราะแดงไม่ได้กระทำโดยเจตนาต่อขาว) ความรับผิดของแดงต่อดำคือพยายามทำให้เสียทรัพย์ซึ่งเป็นไปไม่ได้อย่างแน่แท้ตามมาตรา ๓๕๘ มาตรา ๕๙ มาตรา ๘๑
หมายเหตุ กรณีที่แดงไม่ดูให้ดี ถือว่าแดงประมาทตามมาตรา ๕๙ วรรคสี่ แดงจึงต้องรับผิดฐานทำให้ดำตายโดยประมาทตามมาตรา ๒๙๑
ตัวอย่างเปรียบเทียบ
แดงต้องการยิงสุนัขของดำจึงยิงไปหลังพุ่มไม้คิดว่าเป็นสุนัขของดำ ความจริงเป็นแมวของขาว เช่นนี้แดงมีเจตนาทำให้เสียทรัพย์ของขาวเพราะรู้ว่าเป็นการทำลายและรู้ว่าเป็นทรัพย์ของผู้อื่นโดยประสงค์ต่อผล
ความรับผิดของแดงต่อขาว
แดงผิดมาตรา ๓๕๘ มาตรา ๕๙ (ประสงค์ต่อผล) มาตรา ๖๑ แต่แดงไม่ต้องรับผิดเอาเลยต่อทรัพย์ของดำเพราะเจตนาที่มีต่อทรัพย์ของดำแปรเปลี่ยนไปหมดสิ้นแล้ว
ตัวออย่าง แดงต้องการสร้อยของดำ เห็นสร้อยของขาววางอยู่โดยคิดว่าเป็นของดำจึงหยิบไปขาย
ความรับผิดของแดงต่อขาว
แดงผิดมาตรา ๓๓๔ มาตรา ๕๙ (ประสงค์ต่อผล) มาตรา ๖๑ แต่แดงไม่ต้องรับผิดใดๆ ต่อดำเลย เพราะเจตนาที่จะลักทรัพย์ของดำแปรเปลี่ยนไปหมดสิ้นแล้ว
ตัวอย่าง แดงต้องการฆ่าดำซึ่งเป็นบิดา เห็นขาวซึ่งเป็นมารดาเดินมา แดงใช้ปืนยิงขาว ขาวตาย
ความรับผิดของแดงคือ มาตรา ๒๘๙ (๑) (๔) มาตรา ๕๙

(สรุปคำบรรยาย..ท่านอาจารย์เกียรติขจร วัจนะสวัสดิ์)