ความผิดเกี่ยวกับเงินตรา มาตรา 240 มาตรา 241 | ศูนย์รวมข้อมูลกฎหมาย เตรียมสอบ 3 สนาม ที่ ลอว์สยาม ดอทคอม

ความผิดเกี่ยวกับเงินตรา
มาตรา 240 บัญญัติว่า “ผู้ใดทำปลอมขึ้นซึ่งเงินตราไม่ว่าจะปลอมขึ้นเพื่อให้เป็นเหรียญกษาปณ์ ธนบัตรหรือสิ่งอื่นใด ซึ่งรัฐบาลออกใช้หรือให้อำนาจให้ออกใช้ หรือทำปลอมขึ้นซึ่งพันธบัตรรัฐบาล หรือใบสำคัญสำหรับรับดอกเบี้ยพันธบัตรนั้น ผู้นั้นกระทำความผิดฐานปลอมเงินตรา.........”
ประเด็นที่สำคัญ
เงินตราที่ปลอมเป็นความผิดต้องมีเงินตราจริงออกใช้และยังไม่ได้เลิกใช้
คำถาม นายขวัญทำธนบัตรซึ่ง...เป็นธนบัตรของรัฐบาลไทยฉบับละ 200 บาท นำไปใช้ซื้อสิ่งของในชนบท โดยอ้างว่าเป็นธนบัตรที่รัฐบาลเพิ่งออกใช้ใหม่ ทำให้ราษฎรในชนบทหลงเชื่อและรับธนบัตรนั้นไว้แลกเปลี่ยนกับสิ่งของหลายรายด้วยกัน ดังนั้นนายขวัญจะมีความผิดฐานใดหรือไม่
คำตอบ นายขวัญมีความผิดฐานฉ้อโกง ตามมาตรา 341 (หรือมีความผิดตามมาตรา 343)
แต่ไม่ผิดฐานปลอมเงินตราและใช้เงินตราปลอม เพราะไม่มีธนบัตรฉบับละ 200 บาท ธนบัตรที่ทำขึ้นจึงไม่ใช่เงินตราปลอม
คำว่า “ทำปลอม” หมายความว่า กระทำโดยตั้งใจให้เหมือนของจริง คือดูที่เจตนาของผู้กระทำ ไม่ได้ดูที่ผลว่าเหมือนของจริงมากน้อยเพียงใด
คำพิพากษาฎีกาที่ 744/2521
การปลอมผิดจากของจริงที่ตั้งใจทำให้เหมือนมากน้อยเพียงใดไม่สำคัญ เส้นสีแดงที่กระดาษของกลางต่างกับของแท้ ไม่จำเป็นต้องให้เหมือนกับของแท้ จนไม่รู้ว่าเป็นของแท้หรือของปลอมก็เป็นความผิดตามมาตรานี้ ทดลองทำเหรียญ 50 สตางค์ปลอม แต่ยังไม่เหมือนของจริง ต้องทดลองทำอีก ดังนี้เป็นความผิดสำเร็จแล้ว
ข้อสังเกต ถ้าเพียงแต่เอาทองแดงแท่งมาหลอมเพื่อให้เป็นเงินดี แล้วจะนำไปทำเงินปลอม ยังไม่ได้ใส่แม่พิมพ์เงินปลอมเป็นแต่เพียงตระเตรียม ยังไม่เป็นความผิดฐานพยายามปลอมเงินตรา (ฎ. 211/2459)
มาตรา 241 บัญญัติว่า “ผู้ใดแปลงเงินตรา ไม่ว่าจะเป็นเหรียญกษาปณ์ ธนบัตร หรือสิ่งอื่นใด ซึ่งรัฐบาลออกใช้หรือให้อำนาจให้ออกใช้ หรือแปลงพันธบัตรรัฐบาล หรือใบสำคัญสำหรับรับดอกเบี้ยพันธบัตรนั้น ๆ ให้ผิดไปจากเดิม เพื่อให้ผู้อื่นเชื่อว่ามีมูลค่าสูงกว่าจริง ผู้นั้นกระทำความผิดฐานแปลงเงินตรา ต้องระวางโทษ...........”
ประเด็นที่สำคัญ
การกระทำความผิดตามมาตรานี้ต้องมีเจตนาพิเศษ คือ เพื่อให้ผู้อื่นเชื่อว่ามีมูลค่าสูงกว่าจริง และต้องกระทำต่อเงินตราที่แท้จริง
คำถาม นาย A ต้องการเหรียญบาทที่รัฐบาลผลิตขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2500 โดยจะให้ราคาแก่ผู้นำมาขายเหรียญละ 1,000 บาท เพราะเข้าใจว่าเป็นของหายาก นาย B นำเหรียญบาทจำนวนหนึ่งมาขายให้นาย A ในราคาดังกล่าวโดยเหรียญบาทจำนวนนั้นความจริงเป็นเหรียญที่ผลิตขึ้นเมื่อ พ.ศ.2510 แต่นาย A ได้ขูดลบและแปลงเป็นเหรียญที่ผลิตใน พ.ศ.2500
ดังนี้ นาย A จะมีความผิดเกี่ยวกับเงินตราหรือไม่
คำตอบ ก. นายป้อมไม่มีความผิดตามมาตรา 240 เพราะ A กระทำต่อเงินตราที่แท้จริงไม่ได้ทำปลอมขึ้นใหม่
และไม่มีความผิดตามมาตรา 241 เพราะนาย A มิได้กระทำเพื่อให้ผู้อื่นหลงเชื่อว่ามีมูลค่าสูงกว่าจริง
ข้อสังเกต คำว่า “มีมูลค่าสูงกว่าจริง” นี้ ศาสตราจารย์จิตติ ติงศภัทิย์ อธิบายว่า กฎหมายไม่ได้บัญญัติว่าเป็นมูลค่าเงินตราชนิดที่สูงขึ้น จึงไม่ต้องมีเงินตราที่ออกใช้เงินตามค่าที่แปลงนั้นก็ได้ เช่น แปลงจาก 10 บาท เป็น 15 บาท ก็เป็นความผิดตามมาตรานี้ได้
การแปลงเงินตราต้องแปลงมูลค่า ถ้าแปลงรูปเป็นอย่างอื่น ไม่มีความผิดตามมาตรานี้
จำเลยเป็นช่างเครื่องเงิน มีคนนำเหรียญบาท เหรียญ 2 สลึง เหรียญสลึง ที่เจาะรูแล้วมาให้จำเลยอุดรู ซึ่งเป็นรอยเจาะที่ข้างขอบ จำเลยอุดให้เสร็จแล้ว แต่ผู้ว่าจ้างไม่มารับเอาก็ถูกจับเสียก่อน โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษฐานแปลงเงินตรา
ดังนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ในฎีกาที่ 599/2476 ว่า ไม่เป็นความผิดฐานแปลงเงินตราเพราะเป็นการกระทำที่ไม่ได้เปลี่ยนแปลงมูลค่าให้สูงกว่าเดิม น้ำหนักก็ไม่น้อยลง มูลค่ายังคงเป็นเหรียญบาทตามเดิม