ข้อดี ข้อเสีย ทฤษฎีนิติศาสตร์แบบรูปนัยนิยม หรือ แบบเชิงกล

    ทฤษฎีนิติศาสตร์แบบรูปนัยนิยมหรือแบบเชิงกลนี้มีทั้งข้อดี และข้อเสีย ข้อดี คือ ความแน่นอนและความสามารถทำนายผลได้ ซึ่งความแน่นอนและ ความสามารถทำนายผลได้ของกฎหมายนี้จะทำให้คนรู้สึกมั่นคงในชีวิตและสามารถวางแผนชีวิตของตนล่วงหน้าได้ นี่คือข้อดีของวิชาการนิติศาสตร์แนวรูปนัยนิยมที่เป็น "วิชาการนิติศาสตร์ต้นตำรับ" (traditional legal scholarship) องค์ประกอบของหลักนิติธรรมตามวิชาการนิติศาสตร์แนวนี้ จะให้ความสำคัญกับความชัดเจนและความไม่มีผล บังคับย้อนหลังของกฎหมาย เพราะองค์ประกอบนี้ทำให้คนรู้สึกมั่นคงในชีวิตและสามารถ วางแผนชีวิตของตนล่วงหน้าได้

   ส่วนข้อเสียก็คือความแข็งตัวของกฎหมาย อย่างที่นักนิติศาสตร์ไทยกล่าวถึง ความยุติธรรมตามกฎหมายว่าเป็นความยุติธรรมแบบตายซาก สุดปลายทางของแนวคิด ทางนิติศาสตร์แนวนี้ คือ ความเห็นของนักกฎหมายไทยสมัยก่อนที่ไปไกลถึงขนาดว่า กฎหมายกับความยุติธรรมเป็นคนละเรื่องกัน ความยุติธรรมเป็นเรื่องนอกกฎหมายและมีลักษณะเป็นนานาจิตตัง
 

      ดังที่ศาลฎีกาได้ให้ความเห็นไว้ในฎีกาที่ ๑๔๔/๒๔๕๙ ดังได้ กล่าวมาแล้ว เหตุผลตามฎีกานี้สะท้อนถึงแนวคิดทางทฤษฎีของนักกฎหมายไทยโบราณ ที่ยึดแบบพิธีของกฎหมายอย่างเข้มงวด จนไม่คำนึงถึงปัจจัยภายนอก รวมทั้งความ ยุติธรรม ซึ่งเป็นอิทธิพลของทฤษฏีกฏหมายแนวปภิฐานนิยม และเป็นอิทธิพลของการ ตีความแบบ legal formalism ดังได้กล่าวมาแล้ว แต่ความเห็นอย่างนี้สมัยนี้คงไม่มีอีก แล้ว โดยเฉพาะอย่างยิง ในเรื่องสิทธิขั้นพื้นฐาน

ที่มา อ้างอิงจาก : หนังสือรวมคำบรรยายเนติบัณฑิต 2/67 วิชา สิทธิมนุษยชนในกระบวนการยุติธรรม(อ.วิชัย วิวิตเสวี) เล่มที่1