เหตุใดกฎหมายจึงต้องให้นายจ้างรับผิดเพื่อละเมิดในการกระทำของลูกจ้าง ตามมาตรา ๔๒๕ ปพพ.

 
(นายเสนีย์ ปราโมช)

*************************

 
"เหตุที่กฎหมายบัญญัติให้นายจ้างต้องรับผิดเพื่อละเมิดของลูกจ้างนั้น คิดไปทางหนึ่งอาจเป็นเพราะข้อที่จะโทษนายจ้างได้ว่า ควบคุมลูกจ้างไม่ดีจนไปทำละเมิดต่อเขา แต่ทั้งนี้ก็ไม่เป็นจริงเสมอไป เพราะลูกจ้างไม่ใช่เครื่องจักร์กลไกจะได้เกิดเป็นปัญหาในข้อที่จะตกอยู่ในความบังคับควบคุมกันถึงเพียงนั้น จริงอยู่มาตรา ๕๘๓ กำหนดเป็นหน้าที่ของลูกจ้างจะต้องเชื่อฟังคำสั่งของนายจ้าง แต่ถ้าเขาไม่ทำตามก็เป็นแต่การผิดสัญญา กฎหมายมิได้ให้อำนาจควบคุมบังคับได้จริงจัง และลูกจ้างยังเป็นอิสระที่จะทำละเมิดได้โดยลำพัง แม้ทั้งที่นายจ้างควบคุมอยู่...
 
..แม้กระนั้นก็ดี ถ้าการละเมิดได้กระทำไปในทางการที่จ้างแล้ว นายจ้างก็ยังต้องรับผิดอยู่นั่นเอง จะว่าการที่ต้องรับผิดเป็นเพราะข้อที่จะโทษนายจ้างได้ว่าได้เลือกหาลูกจ้างที่ไม่ดีมาใช้ก็ไม่ได้ เพราะถึงแม้ว่า นายจ้างจะได้เลือกหาคนดีแสนดีเท่าใด คนที่มาเป็นลูกจ้างก็ยังอาจไปทำละเมิดได้ และถ้าเป็นการละเมิดในทางการที่จ้างแล้ว นายจ้างก็ยังต้องรับผิด จะอ้างเหตุที่ว่าตนได้พยายามเลือกหาคนที่ดีที่สุดแล้วเป็นข้อแก้ตัวนั้นไม่ได้...
 
..นโยบายของกฎหมายเห็นจะเป็นด้วยเหตุว่า ละเมิดที่ลูกจ้างทำไปในทางการที่จ้างนั้น แท้จริงก็เป็นกิจการของนายจ้างเอง เข้าสุภาษิตที่ว่า "ใครทำอะไรโดยอาศัยคนอื่น เท่ากับทำด้วยตนเอง" (Qui Facit per alium facit per se) อีกประการหนึ่ง ฐานะอย่างคนที่เป็นลูกจ้าง เป็นแต่หาได้มาพอเลี้ยงท้องเสียโดยมาก (หาเช้ากินค่ำ) ถ้าไปทำละเมิดเกิดความเสียหายแก่ใคร ก็ไม่มีทรัพย์สินเงินทองอะไรจะใช้เป็นค่าสินไหมทดแทนได้ เท่ากับเป็น "การหาเลือดกับปู" จึงควรจะให้ควักเอาได้จากกระเป๋าที่หนักกว่า คือของนายจ้าง ถ้าไม่ให้นายจ้างต้องรับผิดร่วมด้วย อาจไม่มีทางที่ผู้เสียหายจะได้ค่าสินไหมทดแทนเสียเลย"
 

 
 อ้างอิงที่มา : Turkjung Law