คำพิพากษาศาลอนุญาโตตุลาการถาวร (พีซีเอ) ณ กรุงเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์ ว่าด้วยกรณีพิพาทในทะเลจีนใต้ระหว่างจีนกับฟิลิปปินส์ เมื่อวันที่ 12 กรกฎาคมที่ผ่านมานั้น ส่งผลสะเทือนอย่างกว้างขวางตั้งแต่ในระดับภูมิภาคไปจนถึงระดับโลก กระทบทั้งการเมืองและความมั่นคงระหว่างประเทศอย่างสูง

แต่กระนั้นกรณีดังกล่าวก็ยากต่อการทำความเข้าใจไม่น้อย ด้วยปัญหาถ้อยคำทางกฎหมายและความซับซ้อนยืดเยื้อของความขัดแย้งที่ดำเนินมานานหลายสิบปี

ทะเลจีนใต้นั้นคือพื้นที่ทางทะเลกว้างใหญ่ราว 3.5 ล้านตารางกิโลเมตร ขนาดพอๆ กับประเทศเม็กซิโกทั้งประเทศ กินอาณาเขตตั้งแต่ตอนใต้ของเกาะไหหลำของจีน เรื่อยลงมาทางชายฝั่งตะวันออกของเวียดนาม วกโค้งตามแนวชายฝั่งของเกาะบอร์เนียวของมาเลเซีย ไต่สูงขึ้นไปเรื่อยตามแนวชายฝั่งของบรูไน และชายฝั่งด้านตะวันตกของฟิลิปปินส์ ไปจนกระทั่งถึงตอนใต้ของเกาะไต้หวัน

พื้นที่ดังกล่าวนี้เป็นน่านน้ำสำคัญทั้งในทางการค้าและทางยุทธศาสตร์ เนื่องจากสินค้ามูลค่าไม่น้อยกว่า 4.5 ล้านล้านดอลลาร์ เดินทางผ่านน่านน้ำนี้ในแต่ละปี นอกจากนั้นหากจีนสามารถปิดกั้นทะเลจีนใต้ได้ทั้งหมดก็แทบจะลดการคุกคามทางทะเลต่อความมั่นคงของประเทศตนได้เกือบทั้งหมดเช่นเดียวกัน

ในทะเลย่อมมีเกาะแก่งเป็นจำนวนมาก ในทะเลจีนใต้มีเกาะแก่งที่สำคัญอยู่ 3 จุดด้วยกัน จุดแรกเรียกกันว่า หมู่เกาะพาราเซล อยู่ค่อนไปทางตอนเหนือ ถัดลงมาแต่เยื้องไปทางตะวันออกเล็กน้อยเป็นแนวสันทรายสการ์โบโร ต่ำลงมาเยื้องไปทางตะวันตก คือหมู่เกาะสแปรตลีย์

ราว 80-90% ของพื้นที่ทางทะเลดังกล่าวนี้ จีนอ้างสิทธิเป็นเจ้าของแต่เพียงผู้เดียว โดยอ้าง “สิทธิทางประวัติศาสตร์” กล่าวคือ นอกจากพ่อค้าชาวจีนจะใช้เส้นทางผ่านน่านน้ำนี้เป็นประจำมาตั้งแต่ 2,000 ปีมาแล้ว ยังมีหลักฐานการค้นพบเกาะแก่งในทะเลจีนใต้ทั้งหมดของนักเดินเรือชาวจีนและการเข้าไปทำประมงของชาวจีนอีกด้วย จีนบอกว่าอาณาเขตทางทะเลในทะเลจีนใต้ของตน เป็นไปตาม “เส้นประ 9 เส้น” ที่ถูกลากขึ้นคร่าวๆ ในแผนที่ซึ่งทำขึ้นเมื่อปี ค.ศ.1947 (หลังจากญี่ปุ่นยอมแพ้ในสงครามโลกครั้งที่ 2) และยึดถือเรื่อยมาโดยไม่มีการระบุเขตที่ชัดเจน แต่ยืนยันว่าคำกล่าวอ้างนี้สอดคล้องกับ อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทางทะเล ปี 1982 ซึ่งจีนเป็นภาคี

หลักการพื้นฐานสำคัญของกฎหมายทะเลดังกล่าวนี้ก็คือ ที่ใดมีแผ่นดินและมีทะเล พื้นที่แผ่นดินดังกล่าวย่อมมี “อาณาเขตทางทะเล”

ในเมื่อ พาราเซล สการ์โบโร และสแปรตลีย์ เป็นของจีน อาณาเขตทางทะเลของจีนย่อมครอบคลุมเกือบทั้งหมดของทะเลจีนใต้ตามสิทธิทางประวัติศาสตร์นั่นเอง

ปัญหาเกิดขึ้นเมื่อเขตที่จีนอ้างนี้ไปทับซ้อนกับอาณาเขตทางทะเลของประเทศอื่นๆ ซึ่งเป็นภาคีของอนุสัญญาฯเช่นกันและใช้หลักการเดียวกันคือ เมื่อมีแผ่นดินกับทะเล ตนก็ต้องมีอาณาเขตทางทะเล อาณาเขตทางทะเลดังกล่าวนี้เลยไปทับซ้อนกับบางส่วนของพื้นที่ซึ่งจีนอ้างสิทธิอยู่อย่างช่วยไม่ได้

เวียดนาม มาเลเซีย บรูไน ฟิลิปปินส์ และไต้หวัน จึงเกิดพิพาทเรื่องเขตแดนทางทะเลกับจีน

อ้างอิง : https://www.yaklai.com/news/global-news/pca-verdict/