คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๕๐๘๙/๒๕๕๑ สัญญาประกันอุบัติเหตุส่วนบุคคลเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวกับการเสี่ยงภัยถึงชีวิตของ ส. เป็นสัญญาประกันชีวิตอย่างหนึ่งเพราะอาศัยความมรณะของบุคคลเป็นเงื่อนไขแห่งการใช้เงินตามความหมายในมาตรา ๘๘๙ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งไม่ได้ให้สิทธิผู้รับประกันภัยที่จะเข้ารับช่วงสิทธิแทนกันได้เหมือนอย่างการ ประกันวินาศภัย โจทก์จึงไม่มีอํานาจฟ้องไล่เบี้ยเอาค่าเสียหายในส่วนนี้ที่โจทก์จ่ายไป จำนวน ๑๐๐,๐๐๐ บาท ส่วนค่าเสียหายเกี่ยวกับการเสี่ยงภัยกรณีบาดเจ็บของ ก. และค่ารักษาพยาบาลก่อนตายของ ส. ที่โจทก์จ่ายไปรายละ ๕๐,๐๐๐ บาท เป็นการจ่ายตามกรมธรรม์ประกันภัยที่โจทก์ตกลงคุ้มครอง หาใช่เป็นการประกันชีวิตไม่ ถือเป็นค่าเสียหายที่ ก. และ ส. ได้รับจากการกระทําโดยประมาทของจำเลยที่ ๑ ลูกจ้างของจำเลยที่ ๓ เมื่อโจทก์จ่ายให้แก่ ก. และ ส. แล้ว จึงเข้ารับช่วงสิทธิจาก ก. และ ส. มาฟ้องเรียกเอาค่าเสียหายดังกล่าวจากจำเลยทั้งสามได้

        ข้อสังเกต หากไม่อาศัยความมรณะเป็นเงื่อนไขของผู้เอาประกันภัย ผู้รับ ประกันภัยคงรับช่วงสิทธิส่วนอื่นได้ตามข้อตกลงในกรมธรรม์ประกันภัย เช่น ค่าเสียหาย เกี่ยวกับการเสี่ยงภัยกรณีบาดเจ็บและค่ารักษาพยาบาลก่อนตาย เป็นต้น

       คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๑๘๔๖๕/๒๕๕๖ โจทก์จ่ายค่าสินไหมทดแทนในความมรณะของ ท. ผู้โดยสารมาในรถยนต์ กระบะตามเงื่อนไขของกรมธรรม์ประกันภัยเกี่ยวกับข้อสัญญาในเรื่องความรับผิดต่อความมรณะและความรับผิดสําหรับการเสียชีวิต จึงเป็นการประกันอุบัติเหตุส่วนบุคคลที่เกี่ยวกับการเสี่ยงภัยถึงชีวิต เป็นสัญญาประกันชีวิตอย่างหนึ่งเพราะอาศัยความมรณะของบุคคลเป็นเงื่อนไขแห่งการใช้เงินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา ๘๘๙ หาใช่การประกันวินาศภัยเพียงอย่างเดียวไม่ ซึ่งบทบัญญัติว่าด้วยการประกันชีวิต ไม่ได้ ให้สิทธิแก่ผู้รับประกันภัยที่จะเข้ารับช่วงสิทธิได้อย่างกรณีการประกันวินาศภัย แม้โจทก์จะได้จ่ายค่าสินไหมทดแทนในความมรณะของ ท. ไปแล้ว โจทก์จึงไม่มีสิทธิเข้ารับช่วงสิทธิ เพื่อฟ้องเรียกร้องเงินจากจำเลยทั้งสองได้

        ข้อสังเกต กรณีการประกันชีวิตต่างจากการประกันวินาศภัย เมื่อศาลเห็นว่าในส่วนประกันอุบัติเหตุมีข้อความรับผิดต่อความมรณะจึงเป็นสัญญาประกันชีวิตเพราะอาศัยความมรณะของบุคคลเป็นเงื่อนไขการใช้เงิน ซึ่งส่งผลให้ผู้รับประกันภัยเมื่อใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่ผู้รับประโยชน์แล้วไม่อาจเข้ารับช่วงสิทธิเรียกร้องจากผู้ทําละเมิดได้เนื่องจากไม่มีบทกฎหมายรับรองในเรื่องนี้

        คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๖๘๙๓/๒๕๕๙ โจทก์เป็นผู้จัดการมรดกของ ท. การที่ ส. ทําสัญญาประกันชีวิตกับจำเลยโดย ระบุให้ ท. เป็นผู้รับประโยชน์เป็นสัญญาเพื่อประโยชน์บุคคลภายนอก เมื่อข้อเท็จจริง ฟังได้ว่า ส. และ ก. ต่างถึงแก่ความตายซึ่งไม่ว่า ท. จะถึงแก่ความตายก่อนหรือหลัง ส. ท. ก็ถึงแก่ความตายเช่นเดียวกัน เมื่อ ท. ผู้รับประโยชน์ถึงแก่ความตายจึงไม่อาจเข้ารับประโยชน์ตามสัญญาประกันชีวิตของ ส. ได้ ดังนั้น จึงไม่อาจถือว่า ท. จะได้รับประโยชน์จากการจ่ายเงินตามเงื่อนไขของกรมธรรม์และไม่ถือว่าเงินตามกรมธรรม์ที่จำเลย จะต้องจ่ายให้แก่ ท. ซึ่งเป็นผู้รับประโยชน์นั้นตกเป็นของกองมรดก ท. กรณีต้องถือว่า ท. ผู้รับประโยชน์ไม่อาจเข้าถือเอาประโยชน์ตามสัญญาประกันชีวิตของ ส. ดังนั้น ประโยชน์ที่จะได้รับจากสัญญาประกันชีวิตจึงต้องตกแก่ทายาทโดยธรรมของ ส. ผู้เอาประกันภัยเสมือนหนึ่งเป็นทรัพย์มรดกซึ่งผู้จัดการมรดกของ ส. หรือทายาทโดยธรรมจึงจะมีสิทธิเรียกร้องเอาเงินตามเงื่อนไขกรมธรรม์ประกันชีวิตของ ส. เมื่อโจทก์เป็นเพียงผู้จัดการมรดกของ ท. จึงไม่มีสิทธิฟ้องเรียกให้จำเลยชําระเงินตามกรมธรรม์ประกันชีวิต ของ ส. ได้

ข้อสังเกต ตาม พ.ร.บ.คุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ พ.ศ. ๒๕๓๕

        ผู้รับประกันภัยที่จ่ายค่าเสียหายเบื้องต้นให้ผู้ประสบภัยจากรถตาม พ.ร.บ. คุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ พ.ศ. ๒๕๓๕ มีสิทธิไล่เบี้ยเอาแก่บุคคลภายนอกผู้ทําให้เกิดความเสียหายได้ อันเป็นสิทธิที่เกิดขึ้นโดยผลของกฎหมาย (มาตรา ๓๑) ซึ่งบัญญัติไว้เป็นการเฉพาะ มิใช่เป็นเรื่องโจทก์รับช่วงสิทธิของผู้ประสบภัยมาฟ้องไล่เบี้ยเอาแก่บุคคลภายนอก (ฎ.๕๑๗/๒๕๖๑) และ

        ตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าว ผู้ประสบภัยเป็นเพียงผู้ได้รับอนุญาตจากผู้เอาประกันภัยให้ครอบครองขับรถจักรยานยนต์คันเกิดเหตุ จึงไม่ใช่ผู้เอาประกันภัยที่ผู้รับประกันภัยจะรับช่วงสิทธิได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา ๘๘๐

         อายุความในการใช้สิทธิไล่เบี้ยดังกล่าวไม่มีกําหนดไว้ (ถูกยกเลิกโดย พ.ร.บ.ดังกล่าว (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๕๐) จึงต้องใช้อายุความ ๑๐ ปี

         แต่ในทางกลับกันเนื่องจาก พ.ร.บ.คุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ พ.ศ. ๒๕๓๕ เป็นสัญญาประกันวินาศภัยอย่างหนึ่ง แม้มิได้บัญญัติอายุความไว้โดยเฉพาะ หากผู้เอาประกันภัยฟ้องผู้รับประกันภัยให้ใช้ค่าสินไหมทดแทน ต้องฟ้องภายใน ๒ ปี นับแต่วันเกิดวินาศภัยตาม ป.พ.พ. มาตรา ๘๘๒ วรรคหนึ่ง (ฎ.๗ ๕๖๔/๒๕๖๑)

อ้างอิง : วิชา ตัวแทน (อ.ธีรวัฒน์ ไตรวารี) เนติฯ สมัยที่ ๗๔