สำนักกฎหมายธรรมชาติคืออะไร ?

กฎหมายธรรมชาติคือ  กฎเกณฑ์ที่กำหนดแบบแผนการปฏิบัติของมนุษย์ที่มีอยู่ตามธรรมชาติ ไม่ได้เกิดจากความจำนงค์ของผู้ใด มีลักษณะเหมือนกันในทุกหนแห่ง โดยเน้นว่ากฎเกณฑ์ต่างๆมีระเบียบอยู่โดยธรรมชาติของมันเอง ไม่ขึ้นอยู่กับอำเภอใจของบุคคล มนุษย์เพียงแต่ใช้สติปัญญาไปค้นพบเท่านั้น
ทฤษฎีแรก เป็นทฤษฎีกฎหมายธรรมชาติที่เริ่มต้นในยุคโบราณ สมัยกรีกและโรมัน ถือว่ากฎหมายธรรมชาติเป็นหลักเกณฑ์ในอุดมคติที่มีค่าบังคับสูงสุดกว่ากฎหมายที่มนุษย์บัญญัติขึ้นเอง ในแง่เหตุผลบริสุทธิ์ที่สัมพันธ์กับธรรมชาติ ลักษณะสมบูรณภาพและความเป็นสากลของกฎหมายธรรมชาติ ดังนั้นกฎหมายใดที่มนุษย์บัญญัติขึ้นเองซึ้งขัดหรือแย้งต่อหลักกฎหมายธรรมชาติ ย่อมไม่มีค่าบังคับเป็นกฎหมาย โดยเชื่อว่าจักรวาลนี้มีกฎเกณฑ์ที่แน่นอน และเชื่อว่ามนุษย์ประกอบด้วย 2 ส่วน 
1. ส่วนธรรมชาติ คือ ร่างกาย (รูปธรรม)
    2. สติปัญญาที่จะรู้ และเข้าใจสิ่งต่างๆ (นามธรรม)
ลักษณะสำคัญทาง กฎหมายธรรมชาติ
1.ต้องเป็นกฎเกณฑ์ทั่วไป คือ เป็นจริงในทุกสถานที่ สังคมสมัยนั้นเป็นสังคมแคบๆ มิได้สื่อสารกับกลุ่มชนอื่นๆ ซึ่งมีจารีตประเพณีแตกต่างออกไป จึงเชื่อว่าจารีตประเพณีของตนเป็นกฎเกณฑ์ทั่วไป (เทศะ)
2.ต้องมีลักษณะนิรันดร คือ เป็นจริงตลอดไป การพัฒนาสังคมในสมัยนั้นเป็นไปอย่างเชื่องช้า กฎเกณฑ์ทางสังคม มีลักษณะเป็นจารีตประเพณี นับถือจากคนรุ่นหนึ่งสู่รุ่นหนึ่ง จึงเชื่อว่าจารีตประเพณีของตนเป็นนิรันดร (กาละ)
ความคิดเกี่ยวกับธรรมชาติของมนุษย์ มี 2 ทฤษฎี
1.เชื่อว่าธรรมชาติมนุษย์มีเหตุผล เชื่อว่ามนุษย์สามารถรู้จักผิดชอบชั่วดี จึงทำให้สามารถเข้าใจหรือค้นหาหลักเกณฑ์ที่เป็นกฎหมายธรรมชาติได้ และยอมรับว่าโลกนี้เป็นโลกของเหตุผล มีหลักเกณฑ์ของมัน สังคมหรือรัฐบาลมนุษย์เกิดขึ้นโดยธรรมชาติ
2.เชื่อว่ามนุษย์ไม่มีเหตุผล แต่ดำเนินชีวิตไปตามความอยาก ความต้องการ ระบบสังคมจึงเป็นระบบของอำนาจไม่สามารถที่จะชี้ว่าอะไรผิด-ถูก ได้ หากไม่คำนึงถึงอำนาจ และผลประโยชน์
กฎหมายธรรมชาติทฤษฎีแรก มีสิ่งที่จะนำมาประกอบใช้คือ ความจริง ข้อความคิด  รู้จักตนเอง จริยธรรม  คุณธรรม ความยุติธรรม  จารีตประเพณี  สามัญสำนึก เหตุผลอันชอบธรรมตามธรรมชาติ และศีลธรรม

ทฤษฎีที่สอง  เป็นทฤษฎีกฎหมายธรรมชาติในยุคปัจจุบันถือว่าหลักกฎหมายธรรมชาติเป็นเพียงอุดมคติของกฎหมายที่จะบัญญัติขึ้น ดังนั้นการบัญญัติหรือการตรากฎหมายจึงควรให้สอดคล้องกับหลักการของกฎหมายธรรมชาติ กฎหมายที่ขัดหรือแย้งกับหลักการของกฎหมายธรรมชาติอาจถือว่าไม่มีค่าโดยสมบูรณ์ แต่ไม่มีผลเป็นโมฆะ หรือไม่มีค่าบังคับในทางกฎหมาย

กฎหมายธรรมชาติมีลักษณะดังต่อไปนี้
1. กฎหมายเป็นเรื่องของเหตุผล กฎหมายที่แท้จริง คือ เหตุผลที่ถูกต้อง
2. กฎหมายธรรมชาติมีลักษณะทั่วไป
3. กฎหมายธรรมชาติผูกพันทุกคนให้ต้องปฏิบัติตาม
4. กฎหมายธรรมชาติมีค่าบังคับเหนือกว่า กฎหมายที่มนุษย์บัญญัติขึ้น
5. กฎหมายธรรมชาตินี้มีอยู่ภายในจิตใจของคน มนุษย์สามารถที่จะค้นพบว่าอะไรผิด-ถูก
6. กฎหมายธรรมชาติมีลักษณะสากลไม่เปลี่ยนแปลง

กฎหมายธรรมชาติทฤษฎีที่สอง  มีสิ่งที่จะนำมาประกอบใช้คือ สิทธิ เสรีภาพ สิทธิมนุษยชน กฎหมายที่เป็นธรรม คุณค่าทางจริยธรรม  คุณธรรม  ความยุติธรรม  เหตุผลอันชอบธรรมตามธรรมชาติ และหลักศีลธรรมของกฎหมาย