ลักษณะ 2

ความผิดเกี่ยวกับการปกครอง

ความรู้ขั้นพื้นฐาน ความผิดเกี่ยวกับการปกครอง

41. องค์ประกอบขั้นพื้นฐานของความผิดเกี่ยวกับเจ้าพนักงาน

1) ต้องเป็นเจ้าพนักงาน

2) ต้องมีหน้าที่

42. เจ้าพนักงานตามประมลกฎหมายอาญามี 2 ประเภท คือ

1) ข้าราชการที่ได้รับเงินเดือนจากใบประมาณแผ่นดินประเภทเงินเดือน หรือ

2) บุคคลที่กฎหมายบัญญัติไว้โดยให้เป็นเจ้าพนักงาน

43. พนักงานฝ่ายปกครอง หรือตำรวจ

พนักงานฝ่ายปกครอง ตำรวจ มีอำนาจหน้าที่เฉพาะภายในเขตอำนาจ มีอำนาจหน้าที่ทั่วราชอาณาจักร ปกครองเท่านั้น เว้นแต่มีเหตุร้ายสำคัญ ไม่จำกัดเขตท้องที่ หรือเวลา ในท้องที่ใกล้เคียง

44. กรณีมีหน้าที่ กรณีไม่มีหน้าที่

1) พลตำรวจหนีราชการ 1) ตำรวจถูกสั่งพักราชการ แม้ยังมิได้ถูกสั่งปลดไม่มีหน้าที่

2) พลตำรวจลาราชการ 2) กำนับจับผู้กระทำผิดแล้วส่งไปยังอำเภอ เพื่อทำการ สอบสวนแล้ว ถือว่าไม่มีหน้าที่

3) ตำรวจดับเพลิงย่อมมีหน้าที่สืบสวน 3) การเบิกค่าเบี้ยเลี้ยงเดินทาง เป็นสิทธิมิใช่หน้าที่ คดีอาญา เบิกหรือไม่ก็ได้

4) ตำรวจม้ายังมีหน้าที่สืบสวนคดีอาญาได้ 4) ตำรวจเบิกความเป็นพยานต่อศาลถึงกรณีที่ตนจับผู้กระทำผิดไม่ถือว่าเป็นหน้าที่ราชการ

5) กำนันไม่มีอำนาจหน้าที่เปรียบเทียบคดีแพ่งระหว่างลูกบ้าน

6) ผู้ดำรงตำแหน่งหนึ่ง ปฏิบัติราชการในตำแหน่งอื่น ไม่ถือว่ามีหน้าที่ เช่น สรรพสามิตอำเภอมิใช่ตำรวจไม่มีอำนาจจับกุมผู้กระทำผิดอย่างอื่น นอกจากในงานของสรรพสามิต ไปแกล้งจับหาว่าเล่นการพนันก็ไม่เป็นความผิดตามมาตรา 148

7) ตำรวจประจำที่ทำการตรวจคนเข้าเมืองมิได้มีหน้าที่เกี่ยวกับหนังสือเดินทางของคนต่างด้าวเข้าเมือง

45. เจตนาพิเศษ เจตนาที่มีมูลเหตุจูงใจในการกระทำผิด จะมีคำว่า “เพื่อ” หรือ โดยทุจริต จะใช้เจตนาย่อมเล็งเห็นผลมาใช้บังคับมิได้

เจตนาธรรมดา เจตนาพิเศษ

1. เจตนาประสงค์ต่อผล จะใช้เจตนาย่อมเล็งเห็นผล

2. เจตนาย่อมเล็งเห็นผล มาบังคับมิได้ (ต้องมีเจตนาพิเศษจริง ๆ ม.59 วรรคสอง) จึงจะเป็นความผิด

46. ดูหมิ่นเจ้าพนักงาน (มาตรา 136)

ดูหมิ่นเจ้าพนักงาน ซึ่งกระทำตามหน้าที่ หรือเพราะได้กระทำการตามหน้าที่ หมายถึง ดูหมิ่นขณะปฏิบัติหน้าที่ หมายถึง ดูหมิ่นลับหลังก็ได้ แต่ต้องเป็นการดูหมิ่น แม้จะดูหมิ่นในเรื่องส่วนตัวก็ตาม ในเรื่องที่ได้ปฏิบัติหน้าที่มาแล้ว (ต้องไม่ใช่เป็นเรื่องส่วนตัว) จะนำมาตรา 329 มาใช้กับมาตรา 136 ไม่ได้

47. แจ้งความเท็จ (มาตรา 137, 172, 173, 174)

การแจ้งความเท็จ

(1) ไปแจ้งโดยตรง (2) ให้การต่อเจ้าพนักงาน

ถ้าเป็นเท็จ ผิดแจ้งความเท็จ ฐานะพยาน ฐานะผู้ต้องหา ถ้าเป็นเท็จ แม้เป็นเท็จ ผิดแจ้งความเท็จ ก็ไม่มีความผิด ฐานแจ้งความเท็จ (ป.วิ.อาญา ม.134)

วิธีไล่สายหาธงคำตอบเรื่องแจ้งความเท็จ

1) ดูว่าคดีอะไร?

ถ้าเป็นคดีแพ่ง มาตรา 137

ถ้าเป็นคดีอาญา ให้ดูข้อ 2.

2) แจ้งต่อใคร?

ถ้าแจ้งต่อเจ้าพนักงานโดยทั่วไป มาตรา 137

ถ้าแจ้งต่อเจ้าพนักงานที่กำหนดไว้ ให้ดูข้อ 3.

3) เกิดความผิดอาญาขึ้นจริงหรือไม่?

ถ้าเกิดขึ้นจริงแต่ไปเท็จส่วนอื่น มาตรา 172

ถ้ายังมิได้เกิดขึ้นจริง มาตรา 173

ถ้าแกล้ง มาตรา 174

เปรียบเทียบการแจ้งความเท็จ ตามมาตรา 172, 173 และมาตรา 174

มาตรา 137 มาตรา 172 มาตรา 173

1) คดีแพ่งและคดีอาญา 1) คดีความผิดอาญา 1) คดีความผิดอาญา

2) แจ้งต่อเจ้าพนักงานโดยทั่วไป 2) แจ้งต่อเจ้าพนักงานอัยการ, 2) แจ้งต่อพนักงานสอบสวน

พนักงานสอบสวน, พนักงาน ผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญา ผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญา

3) ความผิดเกิดขึ้นจริง แต่เท็จ 3) ความผิดอาญามิได้เกิดขึ้นส่วนอื่น

48. ต่อสู้ขัดขวางเจ้าพนักงาน (มาตรา 13

ผิดสำเร็จตั้งแต่ แสดงอาการ ”ยึกยัก”

49. ข่มขืนใจเจ้าพนักงาน (มาตรา 139) ผิดสำเร็จเมื่อ เจ้าพนักงานยอมกระทำตามด้วยความกลัว

มาตรา 138 ต่อสู้ขัดขวางเจ้าพนักงาน มาตรา 139 ข่มขืนใจเจ้าพนักงาน

1) ต่อสู้หรือขัดขวางเจ้าพนักงาน 1) ข่มขืนใจเจ้าพนักงาน (มีการบังคับใจ)

2) ไม่ต้องการพอ 2) ต้องการผลด้วย

3) รวมถึงผู้ซึ่งต้องช่วยเจ้าพนักงานด้วย 3) เฉพาะเจ้าพนักงานเท่านั้น

50. การทำลายพยานหลักฐาน (มาตรา 142, 184, 189)

มาตรา 142 ทำลายพยานหลักฐานของเจ้าพนักงานที่ได้ยึดไว้แล้ว

มาตรา 184 ทำลายพยานหลักฐานของเจ้าพนักงานเพื่อช่วยผู้อื่น

มาตรา 189 ช่วยผู้อื่นเพื่อมิให้ถูกจับกุม (ไม่เกี่ยวกับพยานหลักฐาน)

51. สินบน (มาตรา 143, 144, 149, 148, 167, 201) ผิดสำเร็จตั้งแต่ อ้าปาก

สินบน ให้สินบน (มาตรา 144) เรียกสินบน (มาตรา 149) เพื่อการอันมิชอบด้วยหน้าที่ ไม่ว่าการนั้นจะชอบหรือมิชอบด้วยหน้าที่

52. แสดงตนเป็นเจ้าพนักงาน (มาตรา 145)

มาตรา 145 วรรคแรก มาตรา 145 วรรคสอง

1) แสดงตนเป็นเจ้าพนักงาน และ เจ้าพนักงานที่ได้รับคำสั่งมิให้ปฏิบัติการตามตำแหน่ง

2) กระทำการเป็นเจ้าพนักงาน หน้าที่ต่อไปแล้ว ยังฝ่าฝืนกระทำการใด ๆ ในตำแหน่งหน้าที่นั้น

53. กลุ่มมาตรา 147, 151, 158

มาตรา 147 เป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่ซื้อ ทำ จัดการ หรือรักษาทรัพย์ใด เบียกบังทรัพย์นั้นเป็นของตนหรือเป็นของผู้อื่นโดยทุจริต โดยเจตนา

มาตรา 151 เป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่ ซื้อ ทำ จัดการ หรือรักษาทรัพย์ใด ใช้อำนาจในตำแหน่งอันเป็นการเสียหายแก่รัฐ โดยทุจริต โดยเจตนา

มาตรา 158 เป็นเจ้าพนักงาน ทำให้เสียหาย ทำลาย ซึ่งทรัพย์หรือเอกสารใด อันเป็นหน้าที่ของตนที่จะปกครองหรือรักษาไว้โดยเจตนา

มาตรา 147 + 352 มาตรา 151 มาตรา 158 + 358

(จ.พ.ง.ยักยอกทรัพย์) (จ.พ.ง.ใช้อำนาจตำแหน่งโดยทุจริต) (จ.พ.ง.ทำให้เสียทรัพย์)

เอาทรัพย์ไป ไม่ได้เอาตัวทรัพย์ไป แต่ฉวยโอกาส ทำให้เสียหาย, ทำลาย ฯลฯ โดยทุจริต จากการที่มีหน้าที่เกี่ยวกับทรัพย์นั้นไป ไม่ได้เอาไปโดยทุจริต แสวงหาประโยชน์ที่มิควรได้โดยชอบ ด้วยกฎหมายสำหรับตนเอง หรือผู้อื่น เช่น ตกลงกันพ่อค้าขายแพงกว่าที่เป็นจริง โดยมีผลประโยชน์ (ฮั้วกับพ่อค้า)

เจ้าพนักงานมีหน้าที่ซื้อปูน เอาปูนไป (โดยทุจริต) มาตรา 147 ตกลงกับพ่อค้าขายแพงกว่าที่เป็นจริง มาตรา 151 เอาปูนไปทำลาย มาตรา 158

มาตรา 148 เป็นเจ้าพนักงาน ใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบ ข่มขืนใจหรือจูงใจผู้อื่นเพื่อให้บุคคลใดมอบให้หรือหามาให้ซึ่งทรัพย์หรือประโยชน์อื่นใดแก่ตนเองหรือผู้อื่นโดยเจตนา

มาตรา 148 เจ้าพนักงานใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบ

มาตรา 151 เจ้าพนักงานใช้อำนาจในตำแหน่งโดยทุจริต

มาตรา 157 เจ้าพนักงานปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ

54. กลุ่มมาตรา 148,149, 157

เจ้าพนักงานจับโดยชอบแล้วเรียกเงิน มาตรา 149 (จ.พ.ง.เรียกสินบน)

เจ้าพนักงานแกล้งจับแล้วเรียกเงิน มาตรา 148 (จ.พ.ง.ใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบ)

เจ้าพนักงานแกล้งจับเฉย ๆ มาตรา 157 (จ.พ.ง.ปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ)

ฎ.3278/2522 มาตรา 157 ต้องเป็นการปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติเฉพาะแต่ตามหน้าที่ของเจ้าพนักงานผู้นั้นโดยตรงตามที่ได้รับมอบหมายให้มีหน้าที่นั้น ๆ เท่านั้น ถ้าไม่เกี่ยวกับหน้าที่ของพนักงานผู้นั้นโดยตรงแล้วย่อมไม่ผิดมาตรา 157

55. เจ้าพนักงานทำเอกสารปลอม (มาตรา 161)

ลักษณะการปลอม จำง่าย ๆ มี 3 ลักษณะดังนี้

1) ยักยอกลายมือชื่อผู้อื่น (ลงลายมือชื่อผู้อื่น)

2) ยักยอกตำแหน่ง (แม้จะลงลายมือชื่อของตนเอง)

3) ปลอมตามมาตรา 264 (ทำเทียมเอกสารฉบับอื่นเพื่อให้ผู้อื่นหลงเชื่อว่าเป็นเอกสารที่แท้จริง)

56. เจ้าพนักงานทำเอกสารเท็จ (มาตรา 162)

ความผิดตามมาตรา 162 นี้ มิได้ยักยอกลายมือชื่อผู้ใด ยืนยันว่าเป็นผู้ทำเอกสารเอง โดยลงลายมือชื่อตนเอง แต่เนื้อเรื่องในเอกสารนั้นเป็นเรื่องเท็จ หรือเป็นเรื่องโกหก (มิได้ทำเทียมเอกสารฉบับใด)

57. ฟ้องเท็จ (มาตรา 175) กับ เบิกความเท็จ (มาตรา 177) เฉพาะคดีอาญา คดีแพ่งและอาญา

58. พยานหลักฐานเท็จ (มาตรา 179, 180)

มาตรา 179 มาตรา 180 (ทำพยานหลักฐานอันเป็นเท็จ) (นำสืบหรือแสดงพยานหลักฐานอันเป็นเท็จ)

เป็นการกระทำในชั้นสอบสวน เป็นการกระทำต่อศาล

ฎ.198-199/2528 ผู้ที่จะนำสืบหรือแสดงพยานหลักฐานในการพิจารณาคดีของศาลก็คือ โจทก์และจำเลยเท่านั้น พนักงานสอบสวนเรียกสินบน มาตรา 201 ฐานเจ้าพนักงานในการยุติธรรมเรียกสินบน ผู้ให้สินบน มาตรา 167 ฐานให้สินบนเจ้าพนักงานในการยุติธรรม มิใช่มาตรา 144

ฎ. 1146/2520 แจ้งความเท็จเกี่ยวกับการบังคับคดีทางแพ่ง ไม่ผิด มาตรา 172, 173, 174

59. เรื่องหลบหนีจากการคุมขัง (มาตรา 189, 190, 191, 192, 204, 205)

เรื่องหลบหนีจากการคุมขัง

หลบหนี

เอาผิดแก่ผู้ที่หลบหนี เอาผิดแก่ผู้ช่วยเหลือ

เจ้าพนักงาน บุคคลธรรมดา

โดยเจตนา โดยประมาท ยังไม่ถูกคุมขัง ถูกคุมขังแล้ว

มาตรา 204 มาตรา 205 มาตรา 189

ช่วยในระหว่างที่ถูกคุมขัง ช่วยภายหลังจากหลุดพ้นจากการคุมขังแล้ว

มาตรา 191 มาตรา 192

มาตรา 189 ช่วยโดยให้พำนัก, โดยซ่อนเร้นผู้อื่นซึ่งเป็นผู้กระทำผิดความผิดไม่ใช่ลหุโทษ เพื่อไม่ให้ผู้นั้นต้องรับโทษ ช่วยด้วยประการใดแก่ผู้ต้องหาว่ากระทำผิดเพื่อไม่ให้ถูกจับกุม

มาตรา 190 หลบหนีไประหว่างที่ถูกขังตามอำนาจของศาล, อัยการ, พนักงานสอบสวน เจตนา

วรรคสอง แหกที่คุมขัง, ใช้กำลังร่วมกระทำ 3 คนขึ้นไป วรรคสาม มี, ใช้อาวุธปืน

มาตรา 191 กระทำด้วยประการใดให้ผู้ที่ถูกคุมขังตามอำนาจศาล, อัยการ พนักงานสอบสวน หลุดพ้นจากการคุมขังไป

มาตรา 192 ให้พำนัก ซ่อนเร้น ช่วยด้วยประการใดให้ผู้ที่หลบหนีจากการคุมขังตามอำนาจของศาล, อัยการ,

พนักงานสอบสวน เพื่อไม่ให้ถูกจับกุม

หมายเหตุ มาตรา 193 มาตรา 184, 189, 192 ถ้าช่วยบิดา มารดา บุตร สามี ภริยา ศาลจะไม่ลงโทษก็ได้

60. ดูหมิ่นศาล (มาตรา 198)

มาตรา 198

1) ดูหมิ่นศาลหรือผู้พิพากษา หรือ 2) กระทำการขัดขวางการพิจารณา หรือ ในการพิจารณาหรือพิพากษาคดี พิพากษาของศาล

61. ดูหมิ่นศาสนา (มาตรา 206) กระทำต่อ 1)วัตถุ หรือ 2) สถานที่ฯ

62. ความผิดเกี่ยวกับความสงบสุขของประชาชน (มาตรา 209, 210, 215)

วิธีไล่สายหาธงคำตำอบระหว่างความผิดฐานอั้งยี่ – ซ่องโจร – มั่วสุม

“กรณี 10 คนขึ้นไปเป็นได้ทั้งอั้งยี่, ซ่องโจร และมั่วสุม”

วิธีไล่สายหาธงคำตอบง่าย ๆ คือ “วร – มิวร – วุ่นวาย”

วร หมายถึง ลักษณะถาวร อั้งยี่ (มาตรา 209)

มิวร หมายถึง ลักษณะไม่ถาวร ซ่องโจร (มาตรา 210)

วุ่นวาย หมายถึง กระทำการวุ่นวายขึ้นในบ้านเมือง มั่วสุม (มาตรา 215)

63. ความผิดเกี่ยวกับเงินตรา (มาตรา 240, 241)

เงินตรา

ปลอมเงินตรา (มาตรา 240) แปลงเงินตรา (มาตรา 241)

การทำเทียมหรือเลียนแบบของจริง การเอาของจริงมาดังแปลงเพื่อให้มีมูลค่าสูงขึ้น

64. เงินตราปลอม, แปลง (มาตรา 244,245)

มาตรา 244 มาตรา 245

(มีไว้เพื่อนำออกใช้ซึ่งเงินตราปลอมหรือแปลง (นำออกใช้ซึ่งเงินตราปลอมหรือแปลง)

ได้มาโดย “รู้” ว่าเป็นของปลอมหรือแปลง ได้มาโดย “ไม่รู้” ว่าปลอมหรือแปลง ต่อมารู้ว่าเป็นของปลอมหรือแปลง มีไว้เพื่อนำออกใช้ ยังขืนนำออกใช้

65. ปลอมเอกสาร (มาตรา 264)

เอกสารปลอม หมายถึง เอกสารที่ทำขึ้นโดยบุคคลที่ไม่มีอำนาจ

เรื่องเกี่ยวกับป้ายทะเบียนรถยนต์

เรื่องเกี่ยวกับป้ายทะเบียนรถยนต์ กล่าวโดยสรุป ดังนี้

ป้ายทะเบียนที่ทางราชการออกให้ ป้ายทะเบียนที่ทำขึ้นเอง แม้จะนำไปใช้ติดกับรถคนอื่น ใช้กับรถคันที่ได้รับอนุญาต ใช้กับรถคันอื่นที่ตนไม่ได้รับอนุญาต ไม่ผิดฐานปลอมหรือใช้เอกสาร ไม่ผิดฐานปลอม หรือเป็นความผิดฐานปลอมและใช้ราชการปลอม เพราะเป็น ใช้เอกสารราชการปลอม เอกสารราชการปลอม เอกสารที่แท้จริง

66. แจ้งให้เจ้าพนักงานจดข้อความอันเป็นเท็จ (มาตรา 267)

การเบิกความเท็จ ไม่ผิดมาตรา 267 เพราะเป็นดุลพินิจของศาลที่จะจดหรือไม่

67. ความผิดเกี่ยวกับเพศ

จะทราบได้อย่างไรว่าจะผิดพยายามข่มขืนฯ หรืออนาจาร?

ให้ดูที่ เจตนา

- ดูเจตนาได้ที่ อยู่ในวิสัยที่พร้อมจะข่มขืนฯ ได้หรือไม่

68. “ต่อหน้าธารกำนัล” หมายถึงการทำโดยเปิดเผยซึ่งอาจมีคนเห็นได้ แม้ไม่มีผู้ใดเห็นก็ตาม แต่ถ้าทำในที่ลับตาคนแล้ว แต่บังเอิญมีคนเห็นเข้าไม่ถือว่าต่อหน้าธารกำนัล

69. ดำรงชีพจากรายได้ของหญิงซึ่งค้าประเวณี (แมงดา) (มาตรา 286)

1) ต้องอายุกว่า 16 ปี ขึ้นไป และ

2) ไม่มีอาชีพอื่น

(จบสรุปย่อ วิธีไล่สายกฎหมายอาญา เล่ม 2 (มาตรา 136-287)