ย่อตัวบท ยืม ค้ำประกัน จำนอง จำนำ 

เรื่อง ยืม

ม.643 ทรัพย์สินซึ่งยืมนั้น ถ้าผู้ยืมเอาไปใช้การอย่างอื่น นอกจากการอันเป็นปกติ หรือนอกจากการอันปรากฎในสัญญา หรือเอาไปให้บุคคลภายนอกใช้สอย หรือเอาไว้นานกว่าที่ควรจะเอาไว้

ท่านว่าผู้ยืมจะต้องรับผิดในเหตุทรัพย์สินนั้นสูญหายหรือบุบสลาย แม้จะเป็นเหตุสุดวิสัย  เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าอย่างไรทรัพย์สินนั้นก็คงต้องสูญหายหรือบุบสลายอยู่นั่นเอง

ม.644 ผู้ยืมจำต้องสงวนทรัพย์สินซึ่งยืมไปเหมือนเช่นวิญญูชนจะพึงสงวนทรัพย์สินของตนเอง

เรื่อง ยืมใช้สิ้นเปลือง

ม.652 ถ้าในสัญญายืมไม่มีกำหนดเวลา ผู้ให้ยืมจะบอกกล่าวแก่ผู้ยืมให้คืนทรัพย์สินภายในเวลาอันควรก็ได้ และมีสิทธิฟ้องเรียกเงินคืนได้โดยไม่จำต้องบอกกล่าวก่อน

ม.653 การกู้ยืมเงินเกินกว่า 2,000 บาทขึ้นไป ถ้ามิได้ทำหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ยืมเป็นสำคัญ ท่านว่าจะฟ้องร้องบังคับคดีกันหาได้ไม่

ว.2 ในการกู้ยืมเงินมีหลักฐานเป้นหนังสือ จะนำสืบการใช้เงินได้ต่อเมื่อ มีหลักฐานเป้นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ให้ยืมมาแสดง หรือเอกสารนั้นได้เวนคืนแล้ว หรือได้แทงเพิกถอนเอกสารนั้นแล้ว

เรื่อง ฝากทรัพย์

ม.657 ฝากทรัพย์นั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลหนึ่งเรียกว่าผู้ฝาก ส่งมอบทรัพย์สินให้อีกบุคคลหนึ่ง เรียกว่าผู้รับฝาก และผู้รับฝากตกลงว่าจะเก็บรักษาทรัพย์สินนั้นไว้แล้วจะคืนให้

ม.659 ถ้าการรับฝากทรัพย์ เป็นการทำให้เปล่าไม่มีบำเหน็จไซร้ ท่านว่าผู้รับฝากจำต้องใช้ความระมัดระวังสงวนทรัพย์สินซึ่งรับฝากนั้นเหมือนเช่นเคยประพฤติในกิจการของตน

ว.2 ถ้ามีบำเหน็จค่าฝาก ผู้รับฝากจำต้องใช้ความระมัดระวังและฝีมือเพื่อสงวนทรัพย์สินนั้นเหมือนเช่นวิญญูชนจะพึงประพฤติโดยพฤติการณ์นั้น

เรื่อง ค้ำประกัน

ม. 680 ค้ำประกัน คือ สัญญาซึ่งบุคคลภายนอกคนหนึ่ง เรียกว่าผู้ค้ำประกัน ผูกพันตนต่อเจ้าหนี้คนหนึ่งเพื่อชำระหนี้ เมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้นั้น

ว. 2 สัญญาค้ำประกัน ถ้ามิได้มีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ค้ำประกัน จะฟ้องร้องบังคับคดีหาได้ไม่

ม. 681 ค้ำประกันมีได้เฉพาะเพื่อหนี้อันสมบูรณ์ หนี้ในอนาคต หรือหนี้มีเงื่อนไข

ม. 682 บุคคลจะยอมเข้าเป็นผู้รับเรือน คือ เป็นประกันของผู้ค้ำประกันอีกชั้นหนึ่งก็ได้

ว. 2 บุคคลหลายคนเข้าค้ำประกันในหนี้รายเดียวกัน ต้องรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม

ม. 683 ค้ำประกันอย่างไม่จำกัดนั้น ย่อมคุ้มถึงดอกเบี้ย ค่าสินไหม และค่าภารติดพัน

ม. 684 ผู้ค้ำประกันย่อมต้องรับผิดเพื่อค่าฤชาธรรมเนียมความซึ่งลูกหนี้จะต้องใช้แก่เจ้าหนี้ เว้นแต่โจทก์ฟ้องคดีโดยมิได้เรียกให้ผู้ค้ำประกันชำระหนี้นั้นก่อน

ม. 685 ผู้ค้ำประกันไม่ชำระหนี้ทั้งหมดของลูกหนี้ ยังเหลืออยู่เท่าใด ลูกหนี้ยังคงต้องรับผิดต่อเจ้าหนี้

ผลก่อนชำระหนี้

ม. 686 ลูกหนี้ผิดนัดเมื่อใดเจ้าหนี้ชอบที่จะเรียกให้ผู้ค้ำประกันชำระได้เมื่อนั้น

ม. 691 ถ้าผู้ค้ำประกันต้องรับผิดร่วมกันกับลูกหนี้ ผู้ค้ำประกันย่อมไม่มีสิทธิ ตามมาตรา 688 คือเกี่ยงให้ลูกหนี้ชำระก่อน , 689 คือพิสูจน์ว่าลูกหนี้มีเงินชำระได้และไม่เป้นการยาก และ มาตรา 690 ให้เจ้าหนี้บังคับจากทรัพย์ของลูกหนี้ที่ยึดไว้เป็นประกันก่อน)

ม. 692 อายุความสะดุดหยุดลงเป็นโทษแก่ลูกหนี้ ย่อมเป็นโทษแก่ผู้ค้ำประกันด้วย

ผลภายหลังชำระหนี้

ม. 693 ผู้ค้ำประกันซึ่งได้ชำระหนี้แล้ว ย่อมมีสิทธิไล่เบี้ยเอาจากลูกหนี้ และย่อมเข้ารับช่วงสิทธิของเจ้าหนี้ที่มีต่อลูกหนี้

ม. 694 นอกจากข้อต่อสู้ซึ่งผู้ค้ำประกันมีต่อเจ้าหนี้ ผู้ค้ำประกันยังอาจยกข้อต่อสู้ที่งหลายซึ่งลูกหนี้มีต่อเจ้าหนี้ขึ้นต่อสู้ได้ด้วย

ม. 697 ถ้าการกระทำอย่างหนึ่งอย่างใดของเจ้าหนี้ เป็นเหตุให้ผู้ค้ำประกัน ไม่อาจเข้ารับช่วงสิทธิจำนอง จำนำ บุริมสิทธิอันได้ให้ไว้แก่เจ้าหนี้ก่อนหรือขณะทำสัญญาก็ดี ผู้ค้ำประกันย่อมหลุดพ้นจากความรับผิดเท่าที่ตนต้องเสียหาย

ความระงับสิ้นไปแห่งการค้ำประกัน

ม. 698 ผู้ค้ำประกันย่อมหลุดพ้นความรับผิด เมื่อหนี้ของลูกหนี้ระงับสิ้นไป ไม่ว่าเพราะเหตุใดๆ

ม. 699 การค้ำประกันเพื่อกิจการเนื่องกันไปหลายคราวไม่มีจำกัดเวลา ผู้ค้ำประกันอาจเลิกเสียคราวอนาคตก็ได้ โดยบอกกล่าวแก่เจ้าหนี้

ม. 700 ถ้าค้ำประกันอันต้องชำระ ณ เวลามีกำหนดแน่นอน และเจ้าหนี้ยอมผ่อนเวลาให้แก้ลูกหนี้ไซร้  ผู้ค้ำประกันย่อมหลุดพ้นจากความรับผิด เว้นแต่ผู้ค้ำประกันจะได้ตกลงในการผ่อนเวลานั้นด้วย

ม. 701 ผู้ค้ำประกันจะขอชำระหนี้แก่เจ้าหนี้เมื่อหนี้ถึงกำหนดชำระก็ได้ ถ้าเจ้าหนี้ไม่ยอมรับชำระหนี้ ผู้ค้ำประกันหลุดพ้นจากความรับผิด

เรื่อง จำนอง

ม. 702 จำนอง คือ สัญญาซึ่งผู้จำนอง เอาทรัพย์สินตราไว้แก่ผู้รับจำนอง เป็นประกันการชำระหนี้ โดยไม่ส่งมอบทรัพย์สินนั้น

ว. 2 ผู้รับจำนองชอบที่จะได้รับชำระหนี้ จากทรัพย์สินที่จำนองก่อนเจ้าหนี้สามัญ มิพักต้องพิเคราะห์ว่ากรรมสิทธิ์ได้โอนไปยังบุคคลภายนอกแล้วหรือไม่

ม. 707 ให้นำมาตรา 681 คือเรื่องค้ำประกันได้เฉพาะหนี้สมบูรณ์ มาบังคับใช้ในการจำนองโดยอนุโลม

ม. 708 สัญญาจำนองต้องมีจำนวนเงินระบุไว้เป็นเงินไทยและมีจำนวนแน่นอน

ม. 711 การที่ตกลงกันไว้ก่อนหนี้ถึงกำหนดชำระว่า ถ้าไม่ชำระหนี้ให้ผู้รับจำนองเข้าเป็นเจ้าของทรัพย์สินที่จำนอง หรือให้จัดการแก่ทรัพย์สินนั้นเป็นประการอื่น ข้อตกลงเช่นว่านั้นไม่สมบูรณ์

ม. 712 แม้มีข้อสัญญาเป็นอย่างอื่น ทรัพย์สินซึ่งจำนองไว้แก่บุคคลหนึ่งนั้น จะเอาไปจำนองแก่อีกบุคคลหนึ่งในระหว่างที่สัญญาก่อนยังมีอายุอยู่ก็ได้

ม. 714 สัญญาจำนองต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่

ม. 717 แม้ทรัพย์สินซึ่งจำนองจะแบ่งออกเป็นหลายส่วน ท่านว่าจำนองก็ยังคงครอบไปถึงหมดทุกส่วนด้วยกันอยู่

ว.2  ถ้าผู้รับจำนองยินยอม จะโอนทรัพย์สินส่วนใดไปปลอดจำนองก็ได้ แต่ความยินยอมนั้นถ้ามิได้จดทะเบียน จะยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้บุคคลภายนอกมิได้

ม. 725 เมื่อบุคคล 2 คน หรือกว่านั้น ได้จำนองประกันหนี้รายเดียวกันโดยมิได้ระบุลำดับไว้ไซร้  ท่านว่าผู้จำนองซึ่งได้ชำระหนี้หรือเป็นเจ้าของทรัพย์สินซึ่งต้องถูกบังคับจำนองนั้น หามีสิทธิไล่เบี้ยผู้จำนองคนอื่นได้ไม่

ม. 726 บุคคลหลายคนได้จำนองประกันหนี้รายเดียวกัน และได้ระบุลำดับไว้ การที่ผู้รับจำนองยอมปลดหนี้ให้แก่ผู้จำนองคนหนึ่ง ย่อมทำให้ผู้จำนองคนหลังๆ ได้หลุดพ้นเพียงขนาดที่เขาต้องได้รับความเสียหาย

ม. 727 ถ้าบุคคลคนเดียวจำนองประกันหนี้อันบุคคลอื่นต้องชำระ ให้ใช้มาตรา 697, 700 และ 701 มาบังคับโดยอนุโลม

หมายเหตุ มาตรา 697 คือเรื่องการกระทำของเจ้าหนี้ทำให้ไม่อาจรับช่วงได้  มาตรา 700 คือเรื่องเจ้าหนี้ยอมผ่อนเวลาให้ลูกหนี้ มาตรา701 คือ ผู้ค้ำประกันขอชำระหนี้เมื่อถึงกำหนดชำระได้

ม. 728 เมื่อจะบังคับจำนอง ผู้รับจำนองจะต้องมีจดหมายบอกกล่าวไปยังลูกหนี้ให้ชำระหนี้ภายในเวลาอันสมควรก่อน ถ้าลูกหนี้ละลเยเสีย ผู้รับจำนองจะฟ้องคดีต่อศาลเพื่อให้ยึดทรัพย์สินซึ่งจำนองและให้ขายทอดตลาดก็ได้

ม. 730 เมื่อทรัพย์สินหนึ่งได้จำนองแก่ผู้รับจำนองหลายคน ให้ถือลำดับเรียงตามวันและเวลาจดทะเบียน ผู้รับจำนองก่อนจักได้รับใช้หนี้ก่อน

ม. 733 ถ้าเอาทรัพย์จำนองหลุด และราคาทรัพย์สินนั้นต่ำกว่าจำนวนหนี้ที่ค้างก็ดี หรือถ้าเอาขายทอดตลาดได้เงินน้อยกว่าที่ค้างชำระกันอยู่ก็ดี ส่วนที่ขาดลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดชอบ

ม. 734 ถ้าจำนองทรัพย์สินหลายสิ่งประกันหนี้รายเดียวมิได้ระบุลำดับไว้ ผู้รับจำนองจะใช้สิทธิบังคับแก่ทรัพย์สินทั้งหมด หรือบางสิ่งก็ได้ แต่ห้ามเกินหนี้ตามสิทธิของตน

ม. 744 จำนองย่อมระงับ (1) เมื่อหนี้ที่ประกันระงับสิ้นไป โดยมิใช่เหตุอายุความ (2) เมื่อปลดจำนองเป็นหนังสือ (3) เมื่อผู้จำนองหลุดพ้น (4) เมื่อถอนจำนอง (5) เมื่อขายทอดตลาดเพราะบังคับจำนอง (6) เมื่อเอาทรัพย์ซึ่งจำนองนั้นหลุด

เรื่อง จำนำ

ม. 747 จำนำ คือ สัญญาซึ่งผู้จำนำ ส่งมอบทรัพย์สินสิ่งหนึ่ง ให้แก่ผู้รับจำนำ เพื่อเป็นการประกันการชำระหนี้

ม. 750 ถ้าทรัพย์สินที่จำนำเป็นสิทธิซึ่งมีตราสาร และ มิได้ส่งมอบตราสารนั้นให้แก่ผู้รับจำนำ ทั้งมิได้บอกกล่าวเป็นหนังสือแจ้งการจำนำแก่ลูกหนี้แห่งสิทธินั้นด้วยไซร้ ท่านว่าการจำนำย่อมเป็นโมฆะ

ม. 756 การที่ตกลงกันไว้ก่อนหนี้ถึงกำหนดชำระว่า ถ้าไม่ชำระหนี้ให้ผู้รับจำนำเป็นเจ้าของทรัพย์สินที่จำนำ หรือให้จัดการแก่ทรัพย์สินนั้นเป็นประการอื่น ข้อตกลงเช่นว่านั้นไม่สมบูรณ์

ม. 767 เมื่อบังคับจำนำได้เงินสุทธิเท่าใด ผู้รับจำนำต้องจัดสรรชำระหนี้ มีเงินเหลือต้องส่งคืน แต่ถ้าขาดลูกหนี้ก็ยังคงต้องชำระ

ม. 769 จำนำย่อมระงับ (1) เมื่อหนี้ซึ่งจำนำเป็นประกันระงับ โดยมิใช่เหตุอายุความ (2) เมื่อผู้รับจำนำยอมให้ทรัพย์สินที่จำนำ กลับคืนไปสู่การครอบครองของผู้จำนำ