ย่อตัวบท การค้าระหว่างประเทศ

พ.ร.บ. รับขนทางทะเล

ม. 3  ผู้ขนส่ง คือ บุคคลซึ่งประกอบการรับขนของทางทะเลเพื่อบำเหน็จเป็นทางค้าปกติ โดยทำสัญญากับผู้ส่งของ

ผู้ส่งของ คือ บุคคลซึ่งเป็นคู่สัญญากับผู้ขนส่งในสัญญารับขนของทางทะเล

ผู้ขนส่งอื่น คือ บุคคลซึ่งมิได้เป็นคู่สัญญากับผู้ส่งของในสัญญารับขนของทางทะเล แต่ได้รับมอบหมายจากผู้ขนส่งให้ทำการขนส่งของตามสัญญานั้น

แม้เพียงชั่วระยะทาง และให้รวมถึงบุคคลอื่นซึ่งผู้ขนส่งอื่นได้มอบหมายช่วงต่อไป

ภาชนะขนส่ง คือ ตู้สินค้า ไม้รองสินค้า หรือสิ่งอื่นที่มีลักษณะทำนองเดียวกัน ซึ่งใช้บรรจุ หรือรองรับของ หรือใช้รวมหน่วยการขนส่งของหลายหน่วยการขนส่งเข้าด้วยกัน เพื่อประโยชน์ในการขนส่งทางทะเล

หน่วยการขนส่ง คือ หน่วยแห่งของที่ขนส่งทางทะเลซึ่งนับเป็นหนึ่ง และแต่ละหน่วยอาจทำการขนส่งไปตามลำพังได้ เช่น กระสอบ  ชิ้น  ถัง  ตู้  ม้วน  ลัง  ลูก  ห่อ  หีบ  อัน  หรือหน่วยที่เรียกชื่ออย่างอื่น

ม. 4 ถ้าปรากฏว่าคู่กรณีฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดเป็นผู้มีสัญชาติไทย หรือเป็นนิติบุคคลที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทย ให้ใช้ พ.ร.บ. นี้บังคับ

ม. 8 ก่อนบรรทุกของลงเรือ หรือก่อนที่เรือนั้นจะออกเดินทาง ผู้ขนส่งมีหน้าที่ต้อง (1) ทำให้เรือมีสภาพดี (2) จัดให้มีคนประจำเรือ เครื่องมือ  เครื่องใช้  เครื่องอุปกรณ์ และสิ่งจำเป็นให้เหมาะสม (3) จัดระวางบรรทุกให้เหมาะสมและปลอดภัยตามสภาพแห่งของที่จะรับ

ม. 10 ผู้ขนส่งต้องใช้ความระมัดระวัง และปฏิบัติการให้เหมาะสมในการบรรทุก การยกขน การเคลื่อนย้าย และการเก็บรักษา

ม. 11 ผู้ขนส่งมีสิทธิบรรทุกของบนปากระวางเฉพาะในกรณีที่ได้ตกลงกันไว้ โดยต้องจดแจ้งข้อตกลงดังกล่าวไว้ในใบตราส่งหรือเอกสารอื่น

ถ้าไม่มีการจดแจ้ง จะยกขึ้นต่อสู้บุคคลภายนอกซึ่งได้ใบตราส่งหรือเอกสารอื่น โดยไม่รู้ถึงข้อตกลงนั้นมิได้

ม. 17 ข้อกำหนดใดในสัญญารับขนของทางทะเลซึ่งมีวัตถุประสงค์หรือมีผล ดังต่อไปนี้ เป็นโมฆะ

(1) ปลดเปลื้องผู้ขนส่งจากหน้าที่ หรือความรับผิดใดๆตามที่บัญญัติไว้ใน พ.ร.บ. นี้

(2) กำหนดความรับผิดของผู้ขนส่งให้น้อยกว่าที่กำหนดไว้ใน ม. 48, 60 แต่ทั้งนี้ไม่ตัดสิทธิให้กำหนดความรับผิดมากขึ้น

(3) ปัดภาระการพิสูจน์ ซึ่ง พ.ร.บ.นี้ กำหนดให้เป็นหน้าที่ของผู้ขนส่ง

(4) ให้ผู้ขนส่งเป็นผู้รับประโยชน์ในสัญญาประกันภัย

ม. 26 ในกรณีที่ได้ออกใบตราส่งให้แก่กันไว้ ความสัมพันธ์ระหว่างผู้ขนส่งกับผู้รับตราส่ง ให้เป็นไปตามข้อกำหนดในใบตราส่ง

ม. 28 เมื่อได้ออกใบตราส่งให้แก่กันแล้ว ผู้รับตราส่งจะเรียกให้ส่งมอบของได้ต่อเมื่อเวนคืนใบตราส่งนั้นแก่ผู้ขนส่งหรือให้ประกันตามสมควร

ม. 31 ผู้ส่งของไม่ต้องรับผิดเพื่อการที่ผู้ขนส่ง หรือผู้ขนส่งอื่น ได้รับความเสียหาย หรือการที่เรือเสียหาย เว้นแต่จะเป็นความผิดหรือประมาทของผู้ส่งของ หรือตัวแทน หรือลูกจ้างของผู้ส่งของ  หรือจากสภาพแห่งของนั้น โดยผู้ส่งของมิได้ปฏิบัติตามประเพณีแห่งการค้า

ม. 33 ของใดมีสภาพก่อให้เกิดอันตรายได้ ผู้ส่งของต้องทำเครื่องหมายหรือปิดป้ายตามสมควรเพื่อให้รู้ว่าของนั้นมีอันตราย และต้องแจ้งให้ผู้ขนส่งทราบถึงสภาพอันตรายแห่งของนั้น

ม. 34 ถ้าผู้ส่งของไม่ปฏิบัติตาม ม.33 และ ผู้ขนส่งหรือผู้ขนส่งอื่นไม่ทราบถึงสภาพอันตรายแห่งของนั้น (1) ไม่ว่าเวลาใดๆผู้ขนส่งอาจขนถ่ายของนั้นขึ้นจากเรือ ทำลาย หรือทำให้หมดฤทธิ์ ตามความจำเป็น โดยไม่ต้องใช้ค่าสินไหมทดแทน

(2) ผู้ส่งของต้องรับผิดในความเสียหาย หรือค่าใช้จ่ายทั้งปวงอันเกิดขึ้นจากการส่งของนั้น นอกจากค่าใช้จ่ายตาม (1)

ม. 39** ภายใต้บังคับ มาตรา 51 52 53 54 55 56 และ 58 ผู้ขนส่งต้องรับผิดในความเสียหาย อันเป็นผลจากการที่ของซึ่งได้รับมอบจากผู้ส่งของ สูญหาย เสียหาย หรือมีการส่งมอบชักช้า ถ้าเหตุแห่งการนั้น เกิดขึ้นในระหว่างที่ของอยู่ในความดูแลของตน

ว.2 ให้ถือว่าของอยู่ในความดูแลของผู้ขนส่ง นับแต่เวลาที่ได้รับของนั้นไว้ จนถึงเวลาที่ส่งมอบของนั้น ณ ท่าปลายทาง หรือที่หมายปลายทาง ตามกำหนดไว้ใน ม. 40

ม. 40** กรณีที่ถือว่าผู้ขนส่งได้ส่งมอบของแล้ว

(1) ผู้ขนส่งได้มอบของให้แก่ผู้รับตราส่งแล้ว

(2) กรณีที่ผู้รับตราส่งไม่มารับของ ถ้าผู้ขนส่งได้จัดการอย่างหนึ่งอย่างใดแก่ของ ตามที่กำหนดในสัญญารับขนของ หรือตามกฎหมายที่ใช้บังคับ หรือประเพณีทางการค้าที่ถือปฏิบัติกันอยู่ ณ ท่าปลายทาง แล้ว

(3) ผู้ขนส่งได้มอบของไว้กับเจ้าหน้าที่หรือบุคคลใดๆ ซึ่งกฎหมายหรือข้อบังคับที่ใช้อยู่ ณ ท่าปลายทางกำหนดไว้

ม. 41 ส่งมอบชักช้า ได้แก่ (1) ในกรณที่กำหนดเวลาไว้ ไม่ได้ส่งมอบภายในกำหนดเวลา (2) ในกรณีที่ไม่ได้กำหนดเวลาไว้ ไม่ได้ส่งมอบภายในกำหนดเวลาที่สมควร ทั้งนี้ โดยคำนึงถึงพฤติการณ์แห่งกรณีประกอบ

ม. 43 แม้ผู้ขนส่งจะได้มอบหมายให้ผู้ขนส่งอื่นทำการขนส่งของที่ตนรับขน ผู้ขนส่งก็ยังคงต้องรับผิดเพื่อการเสียหาย สูญหาย หรือส่งมอบชักช้าแห่งของนั้น และต้องรับผิดเพื่อการกระทำของผู้ขนส่งอื่น รวมทั้งลูกจ้างและตัวแทนของผู้ขนส่งอื่น ซึ่งได้กระทำไปในทางการที่จ้าง หรือในขอบอำนาจของการเป็นตัวแทน

ม. 44 **นำบทบัญญัติความรับผิดของผู้ขนส่ง มาใช้กับผู้ขนส่งอื่นเฉพาะการขนส่งในส่วนที่ผู้ขนส่งอื่นได้รับมอบหมาย

ม. 45 กรณีรับผิดร่วมกันให้ผู้ขนส่งอื่นเป็นลูกหนี้ร่วม

ม. 46 สิทธิเรียกร้องเอาค่าเสียหาย ตามมาตรา 48 ต้องฟ้องคดีต่อศาล หรือเสนอข้อพิพาทให้อนุญาโตตุลาการชี้ขาด ภายในหนึ่งปี นับแต่วันที่ ผู้ขนส่งได้ส่งมอบของ

หรือถ้าไม่มีการส่งมอบ ให้นับจากวันที่เลยกำหนดส่งมอบ แต่ถ้าไม่มีกำหนดเวลาไว้ ให้นับแต่วันที่ล่วงเลยกำหนดเวลาอันสมควร ตามมาตรา 41 (2)

ม. 48 สิทธิเรียกร้องค่าเสียหายอันเป็นผลจากการส่งมอบชักช้า ผู้รับตราส่งต้องส่งคำบอกกล่าวเป้นหนังสือ ภายใน 60 วัน นับแต่วันรับของ

ม. 51 ผู้ขนส่งไม่ต้องรับผิด หากพิสูจน์ได้ว่าปฏิบัติตาม มาตรา 8 วรรคสอง คือ กระทำการทั้งปวงเท่าที่สมควรกระทำ

และมาตรา 9 คือ แก้ไขความบกพร่องโดยเร็วที่สุด เท่าที่อยู่ในวิสัย สำหรับผู้ประกอบอาชีพขนของทางทะเลจะทำได้แล้ว

ม. 52 ผู้ขนส่งไม่ต้องรับผิด ถ้าพิสูจน์ได้ว่า (1) เป็นเหตุสุดวิสัย (9) ความผิดของผู้ส่งของหรือผู้รับตราส่ง

(10) สภาพแห่งของนั้นเอง (13)** เหตุอื่นใดที่มิใช่ความผิดหรือประมาทเลินเล่อ หรืออยู่ในความรู้เห็นของผู้ขนส่ง ตัวแทนหรือลูกจ้างของผู้ขนส่ง

ม. 57 ผู้ขนส่งไม่ต้องรับผิดหากของที่ส่งนั้นเป็นของมีค่าแต่ผู้ส่งของหรือผู้รับตราส่งมิได้แจ้ง

ว.2 ในกรณีที่แจ้งราคาไว้ ให้ผู้ขนส่งรับผิดเพียงไม่เกินราคาที่แจ้งไว้

ม. 58 **ในกรณีที่ของสุญหายหรือเสียหาย ให้จำกัดความรับผิดของผู้ขนส่งไว้เพียง 10,000 บาท ต่อหนึ่งหน่วยการขนส่ง หรือกิโลกรัมละ 30 บาท แล้วแต่เงินจำนวนใดจะมากกว่า

ว.3 ในกรณีที่มีการส่งมอบชักช้า ให้จำกัดความรับผิดของผู้ขนส่งไว้เพียงสองเท่าครึ่งของค่าระวางแห่งของ เฉพาะที่ส่งมอบชักช้า แต่รวมกันต้องไม่เกินค่าระวางทั้งหมดตามสัญญารับขนของทางทะเล

ว.4 ในกรณีที่ต้องรับผิดทั้ง ว.1 และ ว. 3 โดยมีหน่วยการขนส่งเดียวกันเป็นมูลแห่งความรับผิดให้จำกัดความรับผิดไว้ตามจำนวนเงินที่กำหนดใน ว.1

ม. 60 การจำกัดความรับผิดของผู้ขนส่งตาม ม. 48 มิให้ใช้บังคับ กรณีดังต่อไปนี้

(1) การสูญหาย เสียหาย หรือส่งมอบชักช้า เป็นผลจากการที่ผู้ขนส่ง หรือตัวแทน หรือลูกจ้าง ได้กระทำหรืองดเว้นกระทำการโดยมีเจตนาที่จะให้เกิดการสูญหาย เสียหาย หรือส่งมอบชักช้า ทั้งที่รู้ว่าอาจเกิดขึ้นได้

(2) ผู้ส่งของ และผู้ขนส่งตกลงกันกำหนดความรับผิดไว้มากกว่าที่กำหนดตาม ม. 58 โดยระบุไว้ในใบตราส่ง

(3) ผู้ขนส่งได้จดแจ้งรายการใดๆ ไว้ในใบตราส่งตามที่ผู้ส่งของแจ้งหรือจัดให้  โดยไม่บันทึกของ สงวน เกี่ยวกับรายการนั้นไว้ในใบตราส่ง ทั้งนี้ โดยมีเจตนาที่จะฉ้อฉลผู้รับตราส่งหรือบุคคลภายนอก

(4) ผู้ส่งของได้แจ้งราคาของที่ขนส่งให้ผู้ขนส่งทราบ และผู้ขนส่งยอมรับโดยแสดงราคาของนั้นไว้ในใบตราส่ง แต่ถ้าราคาที่คำนวณได้ตาม ม. 61 ต่ำกว่าราคาที่แสดงในใบตราส่ง ให้ผู้ขนส่งรับผิดเพียงเท่าราคาที่คำนวณได้

ม. 61 การคำนวณราคาของที่สูญหาย หรือเสียหาย ตาม ม. 58 ใช้หลักเกณฑ์ดังนี้

(1) ถ้าสูญหาย หรือเสียหายทั้งหมด ให้คำนวณเท่ากับราคาที่ของนั้นจะพึงมีในเวลาที่ของส่งมอบ ณ ท่าปลายทาง  (2) ถ้าสูญหาย หรือเสียหายบางส่วน ให้คำนวณตามส่วนโดยเทียบกับราคาของอย่างเดียวกัน และคุณภาพเท่าเทียมกัน ที่ยังเหลืออยู่ในเวลาส่งมอบ ณ ท่าปลายทาง