คำถาม กฎหมายเอกชน กับ กฎหมายมหาชนต่างกันอย่างไร ?
ตอบ กฎหมายเอกชนเป็นเรื่องระหว่างเอกชนกับเอกชนซึ่งมีฐานะเสมอกัน ส่วนกฎหมายมหาชนเป็นเรื่องระหว่างรัฐกับเอกชน ซึ่งรัฐมีอำนาจเหนือกว่าเอกชน (เช่น การเวนคืนที่ดิน) แต่อำนาจนั้นต้องเป็นไปตามที่กฎหมายให้อำนาจไว้ ตามหลักการที่ว่า “ไม่มีกฎหมาย ไม่มีอำนาจ” และการที่รัฐจะทำการใด ๆ นั้น ต้องคำนึงถึงประโยชน์สาธารณะเป็นหลัก
ข้อสังเกต
- เรื่องระหว่างรัฐกับเอกชนใช่ว่าจะเป็นเรื่องกฎหมายมหาชนเสมอไป เช่น กระทรวง ก. ต้องการซื้อเครื่องเขียนไปใช้ในสำนักงาน จึงติดต่อซื้อกับบริษัท ข. การติดต่อซื้อขายนี้ ไม่ใช่การใช้อำนาจรัฐในทางนิติสัมพันธ์กับเอกชนตามกฎหมายมหาชน
- ในทางกฎหมายมหาชนนั้น กฎหมายจะต้องเขียนไว้ถึงจะมีอำนาจทำได้ แต่กฎหมายเอกชนถ้ากฎหมายไม่ห้ามไว้ อาจทำได้ แต่ก็มี “กรอบ” ไม่ใช่มีอิสระที่จะทำทุกเรื่อง คำว่า “กรอบ” หมายถึง กฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน นั่นเอง
- อะไรคือ กฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน ? อันนี้หลักสำคัญต้องดูที่เจตนารมณ์ของกฎหมายแต่ละเรื่องไป ถ้าขัดก็ทำไม่ได้ เช่น ในทางกฎหมายเอกชน การตกลงที่ต่างจากกฎหมายกำหนดเรื่องดอกเบี้ย นาย ก.กู้ยืมเงิน นาย ข. โดยตกลงกันว่าจะต้องจ่ายดอกเบี้ย 20% ต่อปี อย่างนี้ในทางกฎหมายถือว่าข้อตกลงเรื่องดอกเบี้ยเป็นโมฆะ นาย ข.ไม่ต้องจ่ายดอกเบี้ยและนาย ก.มีความผิดในทางอาญาด้วย ตามพ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา
|