ฝ่ายปกครอง
• โครงสร้างของฝ่ายปกครอง
• การกระทำของฝ่ายปกครอง
• การควบคุมฝ่ายปกครอง
ฝ่ายปกครอง คือ หน่วยของรัฐที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการจัดการ การปกครอง
จากการพิจารณาการกระทำของรัฐโดยใช้อำนาจเป็นเกณฑ์จะแบ่งการกระทำของรัฐออกเป็น 3 ลักษณะคือ
• การนิติบัญญัติคือ การตรากฎหมายขึ้นใช้บังคับ
• การบริหารคือการกระทำที่ไม่ใช่ การนิติบัญญัติและการตุลาการ
• การตุลาการคือ วินิจฉัยชี้ขาดข้อพิพาททางกฎหมายให้ยุติ
การบริหารแยกออกเป็น 2 ส่วน
1. การดำเนินงานของรัฐบาลในทางนโยบาย (การกระทำทางการเมือง) อำนาจที่ใช้ส่วนใหญ่มาจากรัฐธรรมนูญโดยตรง
2. การปกครอง อำนาจที่ใช้คืออำนาจปกครอง
คำนิยามของฝ่ายปกครอง
ฝ่ายปกครอง คือหน่วยงาน องค์กร ตลอดจนเจ้าหน้าที่ของรัฐที่ตกอยู่ภายใต้การบังคับบัญชาหรือการกำกับดูแลของนายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีคนใดคนหนึ่ง
- ราชการบริหารส่วนกลาง คือ กระทรวง ทบวง กรม (การบังคับบัญชา) ส่วนราชการ (พรบ.ระเบียบบริหารราชการแผ่นดินฯ พรบ.กระทรวง ทบวง กรม)
- ราชการบริหารส่วนภูมิภาค คือ จังหวัด อำเภอ (การบังคับบัญชา)
- ราชการบริหารส่วนท้องถิ่น มี 5 รูปแบบเทศบาล อ.บ.จ. อ.บ.ต.ก.ท.ม. พัทยา (การกำกับดูแล)
อำนาจบังคับบัญชา หมายถึง มีอำนาจปกครอง ควบคุม ดูแล และสั่งการให้เป็นไปตามอำนาจหน้าที่เรียกผู้มีอำนาจปกครองควบคุมดูแลและสั่งการนั้นว่า “ผู้บังคับบัญชา”
อำนาจกำกับดูแล มีความเข้มข้นน้อยกว่าอำนาจบังคับบัญชา ผู้ที่มีหน้าที่กำกับดูแลจะไม่สามารถสั่งการเรื่องความเหมาะสมในการปฏิบัติราชการ เรื่องนโยบายของท้องถิ่น สั่งได้เฉพาะเรื่องที่เป็นเรื่องความชอบของกฎหมาย
- รัฐวิสาหกิจ : รัฐวิสาหกิจที่จัดตั้งขึ้นตามพรบ. และ พรก.
- หน่วยงานอื่นของรัฐ : องค์กรอิสระ, องค์การมหาชน, กองทุนที่เป็นนิติบุคคล
องค์การบริหารส่วนท้องถิ่นมีความพิเศษคือ ผู้บริหารนั้นเป็นคนในท้องถิ่น มีอิสระในการบริหารจัดการของท้องถิ่นของตน เกิดขึ้นตามหลักการ การกระจายอำนาจในการปกครอง
รัฐวิสาหกิจ เป็นหน่วยธุรกิจที่รัฐจัดให้ทำเรื่องอุตสาหกรรมและพาณิชย์กรรมแต่ไม่ได้ทำในระบบราชการ รัฐวิสาหกิจที่เราถือว่าเป็นฝ่ายปกครองต้องเป็นรัฐวิสาหกิจที่ตั้งขึ้นตาม พระราชบัญญัติและพระราชกฤษฎีการัฐวิสาหกิจที่ได้มีการแปรรูป เป็นบริษัทในกฎหมายเอกชน เป็นรัฐวิสาหกิจที่ไม่ถือว่าอยู่ในฝ่ายปกครอง
องค์การมหาชนเป็นหน่วยงานของรัฐ นอกเหนือจากส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจ เริ่มตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติองค์การมหาชน พ.ศ. 2542 เพื่อจัดทำบริการสาธารณะเฉพาะด้าน
องค์การวิชาชีพ หรือ หน่วยธุรการของศาล
องค์การวิชาชีพ หน่วยงานนี้ต่างจาก 5 ประเภทแรก คือ ไม่ตกอยู่ภายใต้กำกับดูแลของ รมต. แต่อาจมีกฎหมายกำหนดให้รมต. มีบางประการเกี่ยวข้องกับกิจการนั้น พวกนี้ก็คือองค์การวิชาชีพ เช่น สภาทนายความ เนติบัณฑิตยสภา พวกนี้ไม่อยู่ภายใต้บังคับบัญชาหรือกำกับของ รมต. แต่ว่าที่ถือว่าหน่วยงานวิชาชีพเป็นฝ่ายปกครอง ก็คือการควบคุมมาตรฐาน ในการควบคุมวิชาชีพ
หน่วยธุรการของศาล หรือ หน่วยธุรการของวุฒิสภา พวกนี้เป็นหน่วยงาน ศาลเป็นองค์กรตุลาการ แต่ว่ามีสำนักงานศาล มีเลขาธิการขึ้นตรงต่อศาลฎีกา ตัวศาลยุติธรรมเป็นหน่วยหรือองค์กรที่ไม่ตกอยู่ในกำกับรัฐมนตรี ขึ้นอยู่กับศาลเองฉะนั้นพวกศาลปกครอง ศาลยุติธรรม ปปช. สำนักงานหน่วยงานเป็นฝ่ายปกครอง ด้วย เพราะใช้อำนาจในทางปกครอง สภาผู้แทนไม่ใช่ฝ่ายปกครอง แต่ว่าสำนักงานเลขาเป็นฝ่ายปกครอง
กรณีที่เป็นปัญหาว่าเป็นฝ่ายปกครองหรือไม่ ?
พระมหากษัตริย์ คณะรัฐมนตรี นายกรัฐมนตรี วิธีการพิจารณา พิจารณาจากลักษณะการใช้อำนาจ เมื่อใดก็ตามที่ คณะรัฐมนตรี นายกรัฐมนตรี ใช้อำนาจตามกฎหมายที่ก่อตั้งขึ้นโดยรัฐสภา เช่น พ.ร.บ. ในกรณีนี้ ถือว่า เป็นฝ่ายปกครอง เพราะฉะนั้นในกรณีหลัง ต้องผูกพัน หลักเกณฑ์ฝ่ายปกครอง แต่ถ้าเป็นการกระทำทางรัฐบาลหรือการกระทำทางทหาร ไม่ตกอยู่ภายใต้การควบคุมโดยองค์กรตุลาการ
เรียบเรียงโดย ทีมงาน LawDD
|
