ห้างหุ้นส่วนสามัญ
         มาตรา 1025 “อันว่าห้างหุ้นส่วนสามัญนั้น คือห้างหุ้นส่วนประเภทซึ่งผู้เป็นหุ้นส่วนหมดทุกคนต้องรับผิดร่วมกันเพื่อหนี้ทั้งปวงของหุ้นส่วนโดยไม่มีจำกัด”
          การตั้งห้างหุ้นส่วนสามัญเกิดขึ้นได้โดยการแสดงเจตนา ซึ่งกฎหมายไม่ได้กำหนดรูปแบบไว้ ไม่จำต้องมีลายลักษณ์อักษร
ตัวอย่างนาย ก นาย ข นาย ค ตกลงกันตั้งห้างหุ้นส่วน ลงหุ้นทำกิจการค้าขาย เมื่อมีการแสดงเจตนากัน ห้างหุ้นส่วนสามัญเกิดขึ้นแล้ว ถ้าเกิดความเสียหายจากผู้ที่เป็นห้างหุ้นส่วนกระทำกิจการตามวัตถุประสงค์องห้าง หรือห้างหุ้นส่วนมีกำไรจากกิจการ แม้นาย ค ยังมิได้มีการส่งมอบส่วนลงหุ้น นาย ค ก็มีความรับผิดต่อห้างหุ้นส่วนหรือได้รับกำไรจากห้างด้วย
การเลิกห้างหุ้นส่วนสามัญ มีอยู่ 2 กรณี
         - โดยผลของกฎหมาย (มาตรา 1055)
         - โดยการยื่นฟ้องต่อศาลให้มีการเลิกห้าง (มาตรา 1057)
แต่ผู้ที่เป็นหุ้นส่วนสามารถเลิกห้างหุ้นส่วนสามัญได้ด้วยการแสดงเจตนาเลิกห้าง โดยผู้ที่เป็นหุ้นส่วนทุกคนตกลงเลิกห้าง
ข้อสังเกตกรณีการบอกเลิกห้างหุ้นส่วนสามัญฝ่ายเดียว ถ้าผู้ที่เป็นหุ้นส่วนคนใดแสดงเจตนาเลิกห้างไปแล้ว แต่ผู้ที่เป็นหุ้นส่วนคนอื่นยังไม่ได้ยอมรับการแสดงเจตนาการเลิกห้าง ถือว่าห้างยังไม่ได้เลิกกัน การบอกเลิกฝ่ายเดียวดังกล่าวจะกระทำได้ต้องกระทำตามมาตรา 1056
         มาตรา 1032 “ห้ามมิให้เปลี่ยนแปลงข้อสัญญาเดิมแห่งห้างหุ้นส่วนหรือประเภทแห่งกิจการ นอกจากด้วยความยินยอมของผู้เป็นหุ้นส่วนหมดด้วยกันทุกคน เว้นแต่จะมีข้อตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น”
         - ข้อสัญญาเดิม เช่น ชื่อห้างตกลงลงหุ้นคนละเท่าไหร่
         - ประเภทแห่งกิจการ คือ กิจการนั้นตั้งขึ้นมาเพื่อที่จะทำกิจการอะไร
การเปลี่ยนแปลงดังกล่าว ต้องได้รับความยินยอมจากห้างหุ้นส่วนทุกคน จะนับเอาเสียงข้างมากเปลี่ยนแปลงไม่ได้ เว้นแต่ หุ้นส่วนทุกคนได้มีการตกลงกันในขณะตั้งห้างหุ้นส่วน
          การลงหุ้นในห้างหุ้นส่วน มาตรา 1026-1031
การลงหุ้นในห้างหุ้นส่วน สามารถลงได้ 3 แบบ คือ ลงหุ้นด้วยเงิน, ทรัพย์สิน, ลงด้วยแรงงานการลงหุ้นด้วยเงินและแรงงานนั้น ปัญหาไม่ค่อยมีมากนัก
         - การลงหุ้นด้วยทรัพย์
การลงหุ้นด้วยทรัพย์ในห้างหุ้นส่วน มี อยู่ 2 วิธี
วิธีที่1ให้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์เป็นส่วนลงหุ้น (มาตรา1030)
ตัวอย่าง นาย ก ลงหุ้น 10,000 บาท นาย ข ลงหุ้น 10,000 บาท นาย ค ลงหุ้นด้วยเตาย่าง โดยยกกรรมสิทธิ์เตาย่างให้เป็นส่วนลงหุ้น เมื่อลงหุ้นแล้วกรรมสิทธิ์ทั้งหมดดังกล่าวจึงเป็นของห้างหุ้นส่วนทุกคน
วิธีที่ 2ยกทรัพย์ให้ห้างใช้ (มาตรา1029)
ตัวอย่าง นาย ก นาย ข นาย ค ต้องการจะตั้งห้างหุ้นส่วนเป็นเวลา 3 ปี นาย ก ลงหุ้น 10,000 บาท นาย ข ลงหุ้น 10,000 บาท นาย ค ลงหุ้นโดยให้ห้างใช้เตาย่างเป็นเวลา 3 ปี โดยคิดค่าใช้เป็นจำนวน 10,000 บาท

ข้อสังเกต ความแตกต่างระหว่างการลงหุ้นด้วยทรัพย์สินทั้ง 2 กรณี
         - เมื่อมีการเลิกห้างหุ้นส่วน และมีการคืนทรัพย์ที่เอามาลงหุ้น
กรณียกกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินเป็นส่วนลงหุ้น ก็ไม่ต้องคืนแก่ นาย ค เพราะกรรมสิทธิ์ตกเป็นของผู้ที่เป็นห้างหุ้นส่วนทุกคน แต่กรณียกทรัพย์สินให้ห้างหุ้นส่วนใช้ กรรมสิทธิ์ก็ยังคงอยู่ที่นาย ค เจ้าของเดิม
         - ความเสี่ยงภัยในกรณีเกิดภัยพิบัติอันไม่อาจจะโทษผู้ใดได้
กรณียกกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินเป็นส่วนลงหุ้น เมื่อกรรมสิทธิ์ตกเป็นของผู้ที่เป็นหุ้นส่วนทุกคน เมื่อเกิดเห็นภัยพิบัติที่โทษใครไม่ได้ ผู้ที่รับเคราะห์คือผู้ที่เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ (นาย ก นาย ข นาย ค)แต่กรณียกทรัพย์สินให้ห้างหุ้นส่วนใช้ ผู้รับเคราะห์คือ เจ้าของกรรมสิทธิ์คือ นาย ค
         - การชำรุดบกพร่องของทรัพย์สิน
กรณียกกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินเป็นส่วนลงหุ้น เมื่อเกิดการชำรุดบกพร่อง ความรับผิดในความชำรุดบกพร่อง ให้นำกฎหมายว่าด้วยเรื่องซื้อขายมาปรับใช้ (มาตรา1030)กรณียกทรัพย์สินให้ห้างหุ้นส่วนใช้ความรับผิดดังกล่าวก็ให้นำกฎหมายว่าด้วยเรื่องเรื่องเช่าทรัพย์มาปรับใช้ (มาตรา 1029)
ข้อสังเกตตามคำพิพากษาศาลฎีกา
         - กรณีการลงหุ้นด้วยทรัพย์ที่มีทะเบียน
จะเห็นได้ว่า ห้างหุ้นส่วนสามัญเกิดจากการแสดงเจตนา ไม่ได้เป็นนิติบุคคลจึงไม่สามารถรับโอนทรัพย์ที่มีทะเบียนโอนเมาในห้างหุ้นส่วนได้ แต่เมื่อมีการเอาทรัพย์ที่มีทะเบียนยกกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินเป็นส่วนลงหุ้น ก็ต้องถือว่าทรัพย์นั้นเป็นของห้างหุ้นส่วนแล้ว เพียงแต่ให้ถือว่าผู้ที่นำทรัพย์นั้นมาลงหุ้นถือครองทรัพย์นั้นแทนหุ้นส่วนทุกคน(ฎีกาที่ 4193/2533)
         - กรณีลงหุ้นโดยการให้ห้างใช้ทรัพย์
ถือว่าผู้ที่ลงหุ้นโดยให้ห้างใช้ทรัพย์ ถือว่าเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในทรัพย์นั้น ถ้าเจ้าของทรัพย์นั้นนำเอาทรัพย์นั้นไปขายให้บุคคลภายนอกก็สามารถทำได้ (ฎีกาที่ 3740-3741/2542)
การจัดการห้างหุ้นส่วน
กฎหมายกำหนดแบ่งออกเป็น 2 กรณี
1. ความผูกพันและความรับผิดต่อบุคคลภายนอก
         - ธรรมดาการค้าของห้าง (มาตรา 1050) ถ้าผู้ที่เป็นหุ้นส่วนคนใดได้ไปจัดทำไปในทางที่เป็นธรรมดาการค้าขายของห้างหุ้นส่วนผู้ที่เป็นหุ้นส่วนทุกคนต้องต้องผูกพันในการนั้นๆด้วย แต่ถ้าทำนอกเหนือจากนั้นผู้ที่กระทำต้องรับผิดเพียงคนเดียว
ข้อสังเกต คำว่า ธรรมดาการค้าขายของห้างให้เทียบกับ 1. ปกติจารีตประเพณี2. ข้อสัญญา ถ้ามีกรณีมีข้อตกลงระหว่างผู้ที่เป็นหุ้นส่วนด้วยกันในเรื่องการค้าของห้าง ข้อตกลงดังกล่าวย่อมไม่มีผลถึงบุคคลภายนอก
         - ข้อจำกัดอำนาจไม่มีผลผูกพันบุคคลภายนอก
         - จะถือเอาสิทธิใดใดต่อบุคคลภายนอกที่ไม่ปรากฏชื่อของตนไม่ได้
2.ความผูกพันและความรับผิดระหว่างผู้ที่เป็นหุ้นส่วนด้วยกัน

เรียบเรียงโดย ทีมงาน LawDD