สำนวนหาย เมื่อ ๑๑๗ ปี

"ขอแจ้งความให้บรรดาผู้พิพากษาทั้งหลาย ทีขึ้นอยู่ในกระทรวงยุติธรรม แลข้าหลวงพิเศษทราบทั่วกัน
..ด้วยได้มีรับสั่งในพระเดชพระคุณ พระเจ้าลูกยาเธอเสนาบดีกระทรวงยุติธรรม ให้ข้าพเจ้าตักเตือนมายังท่าน ว่าให้หมั่นระวังเอาใจใส่ ในการเก็บรวบรวมรักษาสรรพสำนวนความต่าง ๆ แลสำนวนในระหว่างอุทธรณ์ที่มีอยู่ในศาลทั้งปวง ให้กวดขันแข็งแรงแลเรียบร้อยดีขึ้น
..โดยเหตุที่ว่าในเมื่อเร็ว ๆ นี้ สำนวนความที่ศาลเมืองปาจิณได้หายสูญไปสองสำนวน แลที่ศาลฉะเชิงเทราสำนวนหนึ่ง เพราะเหตุนี้จึงเป็นการจำเป็นที่ข้าหลวงพิเศษ ต้องพิจารณาคดีดังกล่าวนี้ใหม่อีกครั้งหนึ่ง แลได้ปรับผู้พิพากษาศาลเมืองฉะเชิงเทราถานละน่าที่ราชการแลโดยที่มิได้ส่งสำนวนความทั้งปวงที่มีอยู่ให้แก่ผู้พิพากษาคนใหม่ให้ครบถ้วน ทั้งได้พิพากษาจำคุกยกระบัตร์ศาลเมืองปาจินมีกำหนด ๒ ปี โดยเหตุที่เอาสำนวนความเรื่องหนึ่งไปไว้ที่บ้านของตน แลได้มาอุบายอ้างว่ามีผู้ร้ายลักสำนวนเรื่องนั้นไป
..อนึ่ง ก็ย่อมจะเข้าใจกันอยู่แล้วว่า การเก็บรักษาแลรวบรวมสรรพสำนวนความในศาลมลฑลนั้น ผู้พิพากษาศาลเมืองก็ต้องเป็นผู้รับผิดชอบในการเหล่านี้ สรรพสำนวนความทั้งหลายแลที่อยู่ในระหว่างอุทธรณ์นั้น ควรจะต้องเก็บรักษาไว้ในที่ใดที่หนึ่งซึ่งมีกลอนแลกุญแจใส่ ถ้าแลผู้พิพากษาคนใดมิได้รักษาลูกกุญแจไว้ด้วยตนเองแล้ว ก็ควรที่จะต้องมอบให้แก่ยกระบัตร์ซึ่งเป็นที่ไว้วางใจให้ได้รักษาไว้ แลสำนวนทั้งหลายก็ต้องหมั่นตรวจตราให้เสมอ ๆ เพื่อที่จะทราบว่าจะสูญหายตกหล่นอย่างไรบ้าง
..กับอนึ่งสำนวนใดที่อยู่ในระหว่างอุทธรณ์นั้น ก็ควรจะกันเสียส่วนหนึ่ง เพื่อจะได้รู้ว่าสำนวนเหล่านั้นยังค้างอุทธรณ์อยู่ ในเรื่องเก็บสรรพสำนวนทั้งหลายดังมีกล่าวมานี้ควรจะต้องมีแบบแผนไว้ แลควรจะต้องมีบาญชีของกลางแลเงินกลางไว้ด้วย เพื่อผู้พิพากษาคนใหม่จะได้ทราบได้โดยทันที ว่าศาลนั้น ๆ มีจำนวนเงินกลางแลของกลางอยู่เท่าใด แบบบาญชีนั้นได้ส่งให้กองลหุโทษทำไว้ขายแก่ศาลแล้ว"

แจ้งความมา ณ วันที่ ๕ สิงหาคม รัตนโกสินทรศก ๑๑๕
(ลงนาม) มิสเตอ เย สติวอัดแบล๊ก (ที่ปฤกษาแลข้าหลวงพิเศษ)

อ้างอิงที่มา : Turkjung Law