“กิ่งไม้รุกล้ำ”

กิ่งงิ้วของโจทก์รุกล้ำเข้าไปเหนือที่ดินของจำเลย จำเลยต้องบอกกล่าวก่อนจึงจะตัดได้ การที่จำเลยตัดกิ่งงิ้วโดยไม่บอกกล่าวโจทก์ก่อนจะมีความผิดทางอาญาหรือไม่ ต้องพิจารณาเจตนาของจำเลยอีกชั้นหนึ่ง การที่จำเลยเพียงป้องกันสิทธิ์ในทรัพย์สินตามที่กฎหมายอนุญาตให้ทำได้โดยทั่วไป แต่ไม่ได้ปฏิบัติให้ครบถ้วนตามเงื่อนไขกฎหมาย ยังไม่มีความผิดทางอาญา คำพิพากษาฏีกา ๑๘๔๖/๒๕๐๐

ข้อสังเกต

๑. กรณีที่กิ่งไม้ รากไม้ของที่ดินข้างเคียงรุกเข้ามาในที่ดินของเรา เจ้าของที่ดินอาจตัดรากไม้ที่รุกเร้าเข้ามาจากที่ดินที่ติดต่อ แต่หากเป็นกิ่งไม้ เมื่อเจ้าของที่ดินได้บอกกล่าวแก่ผู้ครอบครองที่ดินที่ติดต่อกันให้ตัดภายในเวลาอันสมควรแล้ว แต่ผู้นั้นไม่ตัด เจ้าของที่ดินสามารถตัดได้ ไม่เป็นความผิดฐานทำให้เสียหาย (ป.พ.พ. มาตรา ๑๓๔๗ และ ป.อ. มาตรา ๓๕๘) 
๒. ข้อสังเกตคือหากเป็นรากไม้รุกเข้ามาในที่ของเรา เราสามารถตัดรากไม้ที่รุกล้ำเข้ามาได้ และเอาไว้เสียซึ่งรากไม้นั้นได้ โดยไม่จำต้องบอกกล่าวแก่เจ้าของต้นไม้นั้น ไม่มีความผิดฐานทำให้เสียทรัพย์และการเอาไว้ซึ่งรากไม้ไม่มีความผิดฐานลักทรัพย์เพราะ ป.พ.พ. มาตรา ๑๓๔๗ บัญญัติไว้ว่า เมื่อตัดแล้วสามารถ”เอาไว้เสีย “ นั้นก็คือตัดได้แล้วเอารากไม้นั้นไว้ได้ 
๓. แต่หากเป็นกรณีกิ่งไม้รุกเข้ามาต้องบอกกล่าวให้เจ้าของที่ดินข้างเคียงทำการตัดในเวลาอันควร หากเขาไม่ตัดเภายในเวลาอันควร แล้วเราไปตัด แต่เมื่อตัดแล้วต้องคืนกิ่งไม้ให้เจ้าของต้นไม้เพราะกฎหมายไม่ได้บอกว่า “ ให้เอาไว้เสีย” แบบกรณีรากไม้ 
๓.หรือแม้จะไม่ได้บอกกล่าวให้ตัดภายในเวลาอันควรแต่ถือวิสาสะตัดเสียเองก็ตาม ก็เป็นเรื่องที่ใช้สิทธิ์ตามแดนกรรมสิทธิ์ในที่ดิน ที่มีอยู่บนพื้นดิน มีอยู่ใต้ดิน และมีอยู่เหนืออากาศ ตาม ป.พ.พ. มาตรา ๑๓๓๕ ทั้งการที่เจ้าของที่ดินข้างเคียงปลูกต้นไม้แล้วปล่อยให้กิ่งไม้รุกเข้ามาในเขตบ้านคนอื่นโดยไม่คอยตัดแต่งกิ่งให้อยู่ภายในเขตบ้านตน ถือเป็นกรณี เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ใช้สิทธิ์ของตนในการปลูกต้นไม้จนเป็นเหตุให้เจ้าของที่ดินหรือเจ้าของอสังหาริมทรัพย์ใกล้เคียงได้รับความเสียหาย เดือดร้อนเกินที่ควรคิด หรือคาดหมายได้ว่าจะเป็นไปตามปกติและเหตุอันควร ในเมื่อเอาสภาพและตำแหน่งที่อยู่แห่งทรัพย์สินนั้นมาประกอบ โดยกิ่งไม้ที่รุกเข้ามาอาจหักตกลงมาในที่ดินข้างเคียง ใบไม้อาจตกลงไปในที่ดินข้างเคียง ผลไม้อาจตกในที่ดินข้างเคียงก่อความเดือดร้อนรำคาญแก่เจ้าของที่ดินข้างเคียงได้ เจ้าของที่ดินข้างเคียงย่อมมีสิทธ์ที่จะปฏิบัติการเพื่อยังความเสียหายหรือความเดือดร้อนนั้นให้สิ้นไป ทั้งมีสิทธิ์เรียกเอาค่าทดแทนได้ด้วยตาม ป.พ.พ. มาตรา ๑๓๓๗ 
๔. ทั้งการปลูกต้นไม้โดยไม่คอยดูแลตัดแต่งกิ่งไม้ไม่ให้รุกเข้าไปในที่คนอื่นเป็นกรณีใช้สิทธิ์ที่รังแต่จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่บุคคลอื่นตาม ป.พ.พ. มาตรา ๔๒๑ ถือเป็นการกระทำอันไม่ชอบและเป็นการละเมิดตามกฎหมายในส่วนแพ่ง การปล่อยให้กิ่งไม้รุกเข้ามาในที่ของคนอื่นจึงเป็นการกระทำโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายเจ้าของที่ดินข้างเคียงย่อมมีสิทธิ์ที่จะกระทำการตามสมควรเพื่อป้องกันสิทธิ์อันเกิดจากการละเมิดกฎหมาย การเข้าตัดฟันจึงเป็นการกระทำเพื่อป้องกันสิทธิ์ของตนให้พ้นจากภยันตรายที่เกิดจากการละเมิดกฏหมายแพ่ง เพราะเจ้าของที่ดินข้างเคียงที่กิ่งไม้รุกเข้ามาในที่ตนย่อมมีสิทธิ์ที่จะปฏิบัติการเพื่อยังความเดือดร้อนรำคาญให้หมดไป ทั้งการตัดฟันก็ไม่มีเจตนาที่จะทำให้เสียทรัพย์ แต่มีเจตนาที่จะปฏิบัติการเพื่อยังความเสียหายที่จะเกิดขึ้นแก่ตนเท่านั้น ถือขาดเจตนาในการกระทำความผิด การกระทำดังกล่าวย่อมไม่เป็นความผิดฐานทำให้เสียทรัพย์ โดยผล ป.อ. มาตรา ๕๙, ๖๘, ป.พ.พ. มาตรา ๔๔๙

ที่มา อ.จิระประวัติ เเบบประเสริฐ