ศาลที่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีล้มละลาย

เดิมพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. ๒๔๘๓ มาตรา ๑๔๙ บัญญัติว่า ศาลที่ มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีแพ่งตามพระธรรมนูญศาลยุติธรรม เว้นแต่ศาลแขวงมี อำนาจพิจารณาพิพากษาคดีล้มละลาย ต่อมาเมื่อมีการจัดตั้งศาลล้มละลายขึ้นจึงได้มีการยกเลิกมาตรา ๑๔๙ ดังกล่าว พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลล้มละลาย และวิธีพิจารณาคดีล้มละลาย พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๗ วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า ศาลล้มละลายมีอำนาจ พิจารณาพิพากษาคดีล้มละลาย ซึ่งศาลล้มละลาย หมายถึง ศาลล้มละลายกลาง หรือ ศาลล้มละลายภาค และมาตรา ๘ บัญญัติว่า เมื่อศาลล้มละลายเปิดทำการแล้ว ห้ามมิให้ศาลชั้นต้นอื่นรับคดีที่อยู่ในอำนาจศาลล้มละลายไว้พิจารณาพิพากษา

ดังนั้น นับตั้งแต่วันที่ ๑๘ มิถุนายน ๒๕๔๒ ซึ่งเปิดทำการศาลล้มละลายกลางเป็นต้นมา ศาลชั้นต้นอื่นไม่มีอำนาจรับพิจารณาพิพากษาคดีล้มละลายอีกต่อไป อนึ่ง มาตรา ๓ ยังบัญญัติคำนิยามของคดีล้มละลายว่านอกจากเป็นคดีตามกฎหมายว่าด้วยล้มละลาย แล้วให้หมายความรวมถึงคดีแพ่งที่เกี่ยวพันกันกับคดีดังกล่าวด้วย

สำหรับเขตอำนาจศาลนั้น พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. ๒๔๘๓ มาตรา ๑๕๐ บัญญัติว่า การยื่นคำฟ้องหรือคำร้องขอให้ล้มละลาย ให้ยื่นต่อศาลซึ่งลูกหนี้มี ภูมิลำเนาอยู่ในเขตหรือประกอบธุรกิจอยู่ในเขตไม่ว่าด้วยตนเองหรือโดยตัวแทนในขณะที่ยื่นคำฟ้องหรือคำร้องขอหรือภายในกำหนดเวลาหนึ่งปีก่อนนั้น เนื้อหาของมาตรา ๑๕๐ นี้ สอดคล้องกับตัวบทตามมาตรา ๗ ดังได้กล่าวถึงมาแล้วในตอนต้น และแม้ว่าพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลล้มละลายและวิธีพิจารณาคดีล้มละลาย พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๕ วรรคสอง จะบัญญัติให้ศาลล้มละลายกลางมีเขตตลอดกรุงเทพมหานครก็ตาม แต่เนื่องจากในปัจจุบันยังไม่มีการจัดตั้งศาลล้มละลายภาค โดยบทเฉพาะกาลในมาตรา ๓๐

จึงถือว่าขณะนี้ศาลล้มละลายกลางมีเขตอำนาจทั่วราชอาณาจักร ดังนั้น ไม่ว่าลูกหนี้จะมีภูมิลำเนาหรือประกอบธุรกิจอยู่ในจังหวัดใดของประเทศไทย เจ้าหนี้มีสิทธิฟ้องลูกหนี้เป็นคดีล้มละลายต่อศาลล้มละลายกลางหรือจะยื่นคำฟ้องหรือคำร้องขอต่อศาลจังหวัด ซึ่งลูกหนี้มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตศาลหรือประกอบธุรกิจอยู่ในเขตก็ได้

ที่มา : วิชา กฏหมายล้มละลาย(อ.ชีพ จุลมนต์) รวมคำบรรยาย เล่มที่2 ภาค2/67