เด็กเกิดจากการตั้งครรภ์แทนหรืออุ้มบุญ

พระราชบัญญัติคุ้มครองเด็กที่เกิดโดยอาศัยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุทางการแพทย์ พ.ศ. ๒๕๕๘ 

***********************

ปัจจุบันนี้มีกฎหมายรับการตั้งครรภ์แทนออกมาใช้บังคับคือพระราชบัญญัติ คุ้มครองเด็กที่เกิดโดยอาศัยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุทางการแพทย์ พ.ศ. ๒๕๕๘ ซึ่ง มีหลักการโดยย่อ ดังนี้

๑. การตั้งครรภ์แทนต้องเป็นการดำเนินการตามความประสงค์ของสามีและภริยาที่ชอบด้วยกฎหมายโดยไม่เป็นการเลือกเพศของบุตร และต้องเป็นไปตามเงื่อนไข ๔ ประการ คือ

 (๑) ภริยาไม่อาจตั้งครรภ์ได้และมีสัญชาติไทย แต่หากสามีหรือภริยาไม่มี สัญชาติไทยต้องสมรสกันมาไม่น้อยกว่า ๓ ปี

(๒) หญิงที่รับตั้งครรภ์แทนต้องมิใช่บุพการีหรือผู้สืบสันดานของสามีหรือภริยา

(๓) หญิงที่รับตั้งครรภ์แทนตั้งเป็นญาติ สืบสายโลหิตของสามีหรือภริยา หากไม่มีญาติสืบสายโลหิตจึงจะให้หญิงอื่นรับตั้งครรภ์แทนได้และ

(๔) หญิงที่รับตั้งครรภ์แทนต้องเคยมีบุตรมาแล้ว และถ้าหญิงนั้นมีสามีไม่ว่า จะชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ต้องได้รับความยินยอมของสามีด้วย

๒. การดำเนินการให้มีการตั้งครรภ์แทนกระทำได้ ๒ วิธี คือ

 (๑) ใช้ตัวอ่อน ที่เกิดจากอสุจิของสามีและไข่ของภริยาที่ประสงค์จะให้มีการตั้งครรภ์แทน หรือ

(๒) ใช้ตัวอ่อนที่เกิดจากอสุจิของสามีหรือไข่ของภริยาที่ประสงค์จะให้มีการตั้งครรภ์แทนกับไข่ หรืออสุจิของผู้อื่น ทั้งนี้ ห้ามใช้ไข่ของหญิงที่รับตั้งครรภ์แทน

๓. เด็กที่เกิดจากอสุจิ ไข่ หรือตัวอ่อนของผู้บริจาคโดยใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุทางการแพทย์ ไม่ว่าจะกระทำโดยการให้ภริยาของสามีซึ่งประสงค์จะมีบุตรเป็นผู้ตั้งครรภ์ หรือให้มีการตั้งครรภ์แทนโดยหญิงอื่น ให้เด็กคนนั้นเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของสามีหรือภริยาซึ่งประสงค์จะมีบุตรแม้ว่าสามีหรือภริยาซึ่งประสงค์จะมีบุตรถึงแก่ความตายก่อนเด็กเกิดก็ตาม

๔. ชายหรือหญิงที่บริจาคอสุจิหรือไข่ซึ่งนำมาใช้ปฏิสนธิเป็นตัวอ่อนเพื่อการ ตั้งครรภ์หรือผู้บริจาคตัวอ่อน และเด็กที่เกิดจากอสุจิ ไข่ หรือตัวอ่อนที่บริจาคดังกล่าว ไม่มีสิทธิและหน้าที่ระหว่างกันตามกฎหมายครอบครัวและมรดก

๕. หากสามีและภริยาที่ประสงค์ให้มีการตั้งครรภ์แทนถึงแก่ความตายก่อน เด็กเกิดให้หญิงที่รับตั้งครรภ์แทนเป็นผู้ปกครองเด็กนั้นจนกว่าจะมีการตั้งผู้ปกครอง ขึ้นใหม่

กล่าวได้ว่าเด็กเกิดจากหญิงที่รับตั้งครรภ์แทนเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของสามี ภริยาที่ชอบด้วยกฎหมายที่จัดให้มีการตั้งครรภ์แทนตั้งแต่เมื่อคลอดแล้วอยู่รอดเป็นทารก

 อย่างไรก็ดี กรณีที่ชายและหญิงมาอยู่กินด้วยกันฉันสามีภริยาโดยมิได้จดทะเบียนสมรสกัน ซึ่งเป็นสามีภริยาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย หรือเป็นหญิงโสดหรือชายโสด หากสามีภริยาคู่นี้หรือหญิงโสดชายโสดดังกล่าวดำเนินการให้หญิงอื่นตั้งครรภ์แทนแม้จะใช้ตัวอ่อน ที่เกิดจากอสุจิสามีและไข่ของภริยาก็ตาม แต่เมื่อมิได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขของกฎหมาย เด็กเกิดจากหญิงที่รับตั้งครรภ์แทนต้องถือว่าเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของหญิงที่รับตั้งครรภ์แทนตามหลักทั่วไปของการเป็นมารดากับบุตรตามมาตรา ๑๕๔๖

 สำหรับในกรณีที่สามีและภริยาที่ชอบด้วยกฎหมายดำเนินการให้หญิงอื่นตั้งครรภ์แทนตามเงื่อนไขของมาตรา ๒๑ แต่แพทย์ทำผิดวิธีการตามมาตรา ๒๒ โดยใช้อสุจิและไข่ของผู้บริจาคมาผสมกันจนเกิดเป็นตัวอ่อนแล้วใส่เข้าไปในครรภ์ของหญิงที่รับตั้งครรภ์แทน เช่นนี้ เด็กที่เกิดจากหญิงที่รับตั้งครรภ์แทนดังกล่าวก็ต้องถือว่าเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของหญิงที่รับตั้งครรภ์แทนเพราะมิได้เป็นการดำเนินการให้มีการรับตั้งครรภ์แทนตามกฎหมายนี้

 
อ้างอิง รวมคำบรรยายนเนติฯ วิชา ครอบครัว (อ.ประสพสุข บุญเดช) สมัยที่68 เล่มที่11