ข้อสอบเนติบัณฑิต สมัยที่ ๕๓ ข้อ ๓ ซึ่งมีประเด็นคำถาม ดังนี้

คำถาม

        นายกมลและนายสวัสดิ์ทำหนังสือสัญญาประนีประนอมยอมความกันโดย นายกมลตกลงยอมแบ่งที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์แปลงหนึ่งของนายกมล ออกเป็น ๓ ส่วนเท่าๆ กัน ให้แก่นายกมล นายสวัสดิ์ และนายธงชัยญาติของนายสวัสดิ์คนละส่วน โดยนายกมลจะดำเนินการจดทะเบียนแยกที่ดินให้เป็นไปตามสัญญานั้นต่อไป หลังจากนั้น ๑ สัปดาห์ นายธงชัยทราบเรื่องที่นายกมลและนายสวัสดิ์ ทำสัญญากัน และได้บอกให้นายกมลโอนที่ดินส่วนของนายธงชัยให้นายธงชัยแล้ว อีกสองเดือนต่อมา นายกมลและนายสวัสดิ์มีเรื่องทะเลาะวิวาทกับนายธงชัยอย่างรุนแรง นายกมลและนายสวัสดิ์ตกลงทำหนังสือสัญญาประนีประนอมยอมความกันใหม่โดยให้ที่ดินส่วนที่นายกมลตกลงแบ่งให้นายธงชัยไว้เดิมไปให้นายอำพลญาติอีกคนหนึ่งของนายสวัสดิ์

        ให้วินิจฉัยว่า นายธงชัยจะฟ้องบังคับให้นายกมลจดทะเบียนโอนที่ดินให้ตนตามหนังสือสัญญาประนีประนอมยอมความฉบับแรกได้หรือไม่

ธงคำตอบ

        สัญญาประนีประนอมยอมความฉบับแรกระหว่างนายกมลและนายสวัสดิ์ที่ นายกมลตกลงยอมแบ่งที่ดินของนายกมลออกเป็น ๓ ส่วนเท่า ๆ กันให้ได้แก่ นายกมล นายสวัสดิ์ และนายธงชัยคนละส่วนนั้น เป็นสัญญาที่นายกมลตกลงจะชำระหนี้ตามสัญญาให้แก่นายธงชัยซึ่งเป็นบุคคลภายนอกตาม ป.พ.พ. มาตรา ๓๗๔ วรรคหนึ่ง การที่นายธงชัยบอกให้นายกมลโอนที่ดินส่วนของนายธงชัยให้นายธงชัยเป็นการแสดงเจตนา ของบุคคลภายนอกแก่นายกมลซึ่งเป็นลูกหนี้ว่าจะถือเอาประโยชน์จากสัญญานั้น สิทธิของนายธงชัยที่จะเรียกให้นายกมลชำระหนี้โดยโอนที่ดินให้แก่ตนตามสัญญาจึงมีขึ้นตั้งแต่เวลาที่แสดงเจตนานั้นตามมาตรา ๓๗๔ วรรคสอง เมื่อสิทธิของนายธงชัยได้เกิดขึ้นแล้ว การทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันใหม่ของนายกมลและนายสวัสดิ์ซึ่งเป็นคู่สัญญา จึงไม่อาจเปลี่ยนแปลงหรือระงับสิทธิของนายธงชัยในภายหลังได้ตามมาตรา ๓๗๕ (เทียบคำพิพากษาฎีกาที่ ๑๐๐๒/๒๕๐๙, ๓๕/๒๕๑๓, ๑๓๑๒/๒๕๒๒   และ ๔๒๗๘/๒๕๓๐)

        นายธงชัยจึงฟ้องบังคับให้นายกมลจดทะเบียนโอนที่ดินให้ตนตามหนังสือสัญญาประนีประนอมยอมความฉบับแรกได้

อ้าอิง : วิชา นิติกรรม-สัญญา (อ.ณัฐจักร ปัทมสิงห์ ณ อยุธยา) เล่มที่13 การบรรยายครั้งที่13