ข้อสอบความรู้ชั้นเนติบัณฑิตภาคสอง สมัยที่ ๖๙ ปีการ ศึกษา ๒๕๕๙ ข้อ ๔ บางส่วนถือเป็นตัวอย่างในการทำความเข้าใจการพิจารณาคดี โดยขาดนัดทั้งสองประเภทได้ดังนี้

        คำถาม คดีแพ่งสามัญ โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสองร่วมกันฉ้อโกงเงินของโจทก์ ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันชดใช้เงินจำนวนดังกล่าวแก่โจทก์ จำเลยที่ ๑ ให้การต่อสู้คดีขอให้ยกฟ้อง จำเลยที่ ๒ ขาดนัดยื่นคำให้การ ศาลชั้นต้นสั่งให้สืบพยานหลักฐานสำหรับจำเลยทั้งสองไปพร้อมกัน วันนัดสืบพยานโจทก์นัดแรก โจทก์มาศาล จำเลยทั้งสองทราบนัดโดยชอบแล้วไม่มา ถือว่าจำเลยที่ ๑ ขาดนัดพิจารณา ศาลชั้นต้นสั่งให้พิจารณาพิพากษาคดีโจทก์ไปฝ่ายเดียว โจทก์นำพยานเข้าสืบได้ ๑ ปาก แล้วแถลงว่ายังมีพยานอีก ๑ ปาก ขอเลื่อนไปนัดหน้า ศาลชั้นต้นอนุญาต ในวันนัดสืบพยานโจทก์ต่อจำเลยทั้งสองมาศาล แต่ฝ่ายโจทก์ไม่มา ศาลชั้นต้นถือว่าโจทก์ไม่ติดใจสืบพยานต่อไป* และสั่งให้นัดสืบพยานจำเลยทั้งสอง จำเลยที่ ๑ นำพยานเข้าสืบจนเสร็จ ส่วนจำเลยที่ ๒ ไม่สืบพยาน ต่อมาศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ ๒ ชำระเงินตามฟ้องแก่โจทก์ ยกฟ้องสำหรับจำเลยที่ ๑ โจทก์อุทธรณ์ว่าคดีนี้ศาลชั้นต้นสั่งให้พิจารณาพิพากษาคดีสำหรับจำเลยทั้งสองไปฝ่ายเดียว เมื่อสืบพยานโจทก์เสร็จแล้ว ศาลชั้นต้นชอบที่จะพิพากษาคดีไป การที่ศาลชั้นต้นสั่งให้จำเลยทั้งสองนำพยานเข้าสืบหลังจากโจทก์สืบพยานเสร็จแล้ว จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ไม่ชอบ ให้วินิจฉัยว่าอุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้นหรือไม่

        ธงคำตอบ คดีนี้ แม้ศาลชั้นต้นจะสั่งให้พิจารณาพิพากษาคดีโจทก์สำหรับ จำเลยทั้งสองไปฝ่ายเดียว แต่เมื่อจำเลยทั้งสองมาศาลในระหว่างการพิจารณาคดีฝ่ายเดียวก่อนศาลชั้นต้นวินิจฉัยชี้ขาดคดี สำหรับจำเลยที่ ๑ เป็นกรณีจำเลยที่ ๑ ขาดนัดพิจารณามาศาลในระหว่างการพิจารณาคดีฝ่ายเดียวและมาศาลก่อนศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าโจทก์ไม่ติดใจสืบพยาน ถือว่าจำเลยที่ ๑ มาศาลในระหว่างการสืบพยานโจทก์ จึงเป็นการมาศาลยังไม่พ้นเวลาที่จะนำพยานของตนเข้าสืบ จำเลยที่ ๑ จึงมีสิทธินำพยานของตนเข้าสืบ ตาม ป.วิ.พ. มาตรา ๑๐๖ วรรคสี่ (๑) ที่ศาลชั้นต้นสั่งให้จำเลยที่ ๑ นำพยานเข้าสืบ จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ชอบด้วยกฎหมายแล้ว อุทธรณ์ของโจทก์ในส่วนนี้ฟังไม่ขึ้น

         ส่วนจำเลยที่ ๒ ที่ขาดนัดยื่นคำให้การมาศาลก่อนศาลชั้นต้นวินิจฉัยชี้ขาดคดี แม้จำเลยที่ ๒ มาศาลในระหว่างการสืบพยานโจทก์ แต่เมื่อศาลได้ดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไป จำเลยที่ ๒ ก็ไม่มีสิทธินำพยานหลักฐานของตนเข้าสืบ ตาม ป.วิ.พ. มาตรา ๑๙๙ วรรคสอง การที่ศาลชั้นต้นสั่งให้จำเลยที่ ๒ นำพยาน หลักฐานเข้าสืบด้วย จึงไม่ชอบด้วยกฎหมาย อุทธรณ์ของโจทก์ในส่วนนี้ฟังขึ้น

          ข้อสังเกต อาจารย์เห็นว่าเป็นตัวอย่างที่ดีในการทำความเข้าใจบทบัญญัติว่าด้วยการขาดนัดยื่นคำให้การและการขาดนัดพิจารณา

อ้างอิง หนังสือรวมคำบรรยายเนติบัณฑิต 2/70 วิชา กฏหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ภาค2 (อ.สุวัฒน์ วรรธนะหทัย) เล่มที่6 การบรรยายครั้งที่1