อนุมาตรา 5 ผู้จะต้องถูกจับเป็นเจ้าของบ้าน

      ตัวอย่าง ร.ต.ท. แดงมีหมายจับนายดำ เห็นนายดำนั่งอยู่บ้านของนายดำในเวลากลางวันร้อยตำรวจโทแดงเข้าไปในบ้านของนายดำเพื่อจับนายดำตามหมายจับได้ เป็นการจับที่ชอบด้วย ป.วิ.อ. มาตรา 81 เพราะได้ทำตามบทบัญญัติในประมวลกฎหมายนี้อันว่าด้วยการค้นในที่รโหฐาน” แล้ว กล่าวคือ การ “เข้าไป” ในบ้านของนายดำอันถือว่าเป็นการค้นบ้านของนายดำนั้น ร.ต.ท. แดงได้ทำตามบทบัญญัติใน ป.วิ.อ. อันว่าด้วยการค้นแล้ว กล่าวคือมาตรา 92(5)

     D2848/47 ส.ต.ท. ส. ได้แอบซุ่มดูอยู่ห่างจากหน้าห้องเกิดเหตุประมาณ 8 เมตร เห็นว่าจำเลยส่งมอบเมทแอมเฟตามีน 10 เม็ด ให้แก่สายลับ เมื่อเข้าตรวจค้นในห้องก็พบเมทแอมเฟตามีนอีก 8 เม็ด การกระทำความผิดของจำเลยกับการเข้าตรวจค้นและจับกุมของ ร.ต.อ. ม. กับ ส.ต.ท. ส. และพวกเป็นการกระทำต่อเนื่องกัน เมื่อพบเห็นว่าจำเลยกำลังกระทำความผิด...อันเป็นความผิดซึ่งหน้าตาม ป.วิ.อ.มาตรา 80 จึงมีอำนาจค้นและจับจำเลยโดยไม่มีหมายค้นและหมายจับตามมาตรา 78 (1), 92 (2)

วิเคราะห์ ข้อเท็จจริงในกรณีนี้ น่าจะเป็นกรณีที่จำเลยจำหน่ายเมทแอมเฟตามีน จำนวน 10 เม็ด ให้แก่สายลับหน้าห้องแล้วกลับเข้าไปในห้อง ตำรวจจึงตามเข้าไปในห้องและจับจำเลย

     หลักกฎหมายที่น่าจะนำมาปรับใช้ คือ

1) เมื่อการจำหน่ายกระทำ “ซึ่งหน้า” ตำรวจที่แอบซุ่มดูอยู่ ตำรวจจึงมีอำนาจจับโดยไม่มีหมายจับตามมาตรา 78 (1)

2) หากตำรวจจับไม่ทันจำเลยกลับเข้าไปในห้องทันที การที่ตำรวจเข้าไปในห้องเพื่อจับจำเลยไม่น่าจะเป็นกรณีตามมาตรา 92(2) เพราะตามมาตรา 92(2) ต้องเป็นการจำหน่ายในห้องโดยตำรวจซึ่งอยู่หน้าห้องมองเห็นการจำหน่ายในห้องนั้น

     ตำรวจน่าจะเข้าไปในห้องโดยอาศัยมาตรา 92(4) เพราะน่าเชื่อว่าจำเลยคงมีเมทแอมเฟตามีนอยู่ในห้องอีก และหากเนิ่นช้าสิ่งของนั้นจะถูกโยกย้ายหรือถูกทำลายเสียก่อน

     เมื่อตำรวจเข้าไปในห้องโดยอาศัยมาตรา 92 (4) กับจับก็เป็นการกระทำที่ชอบเพราะสอดคล้องกับมาตรา 81

     หากตำรวจจับจำเลยหน้าห้อง แต่จำเลยวิ่งหนีเข้าไปในห้อง ตำรวจก็ตามเข้าไปในห้องเพื่อจับได้ เป็นการจับที่ชอบด้วยมาตรา 81 เพราะการเข้าไปในห้องของตำรวจเป็นการไล่ติดตามอย่างต่อเนื่องตามมาตรา 92 (3)

     หากจำเลยเป็นเจ้าของห้องและเข้าไปในห้องทันทีหลังจากการจำหน่ายหน้าห้อง ตำรวจก็เข้าไปจับในห้องได้โดยอาศัยมาตรา 81 ประกอบมาตรา 92(5) แต่ต้องเข้าไปทันที เพราะเป็นการจับในความผิดซึ่งหน้าซึ่งจับได้โดยไม่ต้องมีหมายจับ

เจ้าพนักงานต้องทำสิ่งใดบ้างในการค้นที่รโหฐานเพื่อหา “สิ่งของ”

มาตรา 57 ระบุถึงการค้นในที่รโหฐานเพื่อหา “ตัวคน” หรือ “สิ่งของ” ซึ่งมาตรา 102 ,103 ,104 ได้บัญญัติถึงสิ่งต่าง ๆ ที่เจ้าพนักงานจะต้องทำ นอกจากนั้นมาตรา 92 วรรคสอง กำหนดให้เจ้าพนักงานผู้ค้นต้องดำเนินการในกรณีค้นหาสิ่งของตามมาตรา 92 (4) ดังนี้

     1) ผู้ค้นต้องส่งมอบ            ก) สำเนาบันทึกการตรวจค้น

                                          ข) สำเนาบัญชีทรัพย์ที่ได้จากการตรวจค้น

                                          ค) บันทึกการแสดงเหตุผลที่ทำให้สามารถเข้าค้นได้เป็นหนังสือ

     โดยมอบให้ไว้แก่ผู้ครอบครองสถานที่ที่ถูกตรวจค้น ถ้าไม่มีผู้ครอบครองอยู่ ณ ที่นั้นให้ส่งมอบหนังสือดังกล่าวแก่บุคคลเช่นว่านั้นในทันทีที่กระทำได้

     2) รีบรายงานเหตุผลของการค้นและผลของการค้นในหนังสือต่อผู้บังคับบัญชาเหนือขึ้นไป

อนุมาตรา 5 กฎหมายยอมให้พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจเข้าไป “ค้น” ในบ้านนั้นได้โดยไม่ต้องมีหมายค้น หากการเข้าไปนั้นเพื่อจะจับ “เจ้าบ้าน” โดยมีหมายจับหรือจับโดยไม่มีหมายจับตาม ป.วิ.อ.มาตรา 78 เนื่องจากผู้ถูกจับนั้นต้องเป็นเจ้าบ้าน