ในกรณีความผิดเกิดขึ้นหลายท้องที่ (คดีเช็ค)

            ในคดีเช็ค ในท้องที่ที่มีการมอบเช็ค ท้องที่ที่นำเช็คไปเรียกเก็บเงิน ท้องที่ที่ธนาคารตามเช็คปฏิเสธการจ่ายเงิน เหล่านี้ถือว่าเป็นท้องที่ที่เกิดเหตุเกี่ยวพันกันทั้งสิ้นถือว่าเป็นกรณีความผิดที่เกิดขึ้นต่อเนื่องกันหลายท้องที่ตาม ป.วิ.อ. มาตรา 19 (3) พนักงานสอบสวนในแต่ละท้องที่ต่างมีอำนาจสอบสวนทั้งสิ้น ฉะนั้นในกรณีที่ยังจับกุมตัวผู้กระทำผิดไม่ได้ พนักงานสอบสวนในท้องที่ที่พบการกระทำผิดเกิดขึ้นก่อน คือ เมื่อผู้เสียหายแจ้งความร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนในท้องที่ที่เกี่ยวข้องในท้องที่ที่ไหน พนักงานสอบสวนในท้องที่นั้นก็เป็นพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบ ต่างกับกรณีที่ผู้เสียหายเป็นโจทก์ฟ้องเอง ท้องที่เกิดเหตุมีเพียงท้องที่เดียวคือ ท้องที่ที่ธนาคารตามเช็คปฏิเสธการจ่ายเงิน เพราะไม่มีเรื่องการสอบสวนมาเกี่ยวข้อง จึงไม่นำ ป.วิ.อ. มาใช้บังคับ ดังนั้นศาลที่ผู้เสียหายจะยื่นฟ้องได้ก็มีเฉพาะศาลในท้องที่ที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินเท่านั้น แต่ถ้าเป็นกรณีที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ยื่นฟ้องสามารถยื่นฟ้องต่อศาลที่มีการสอบสวนได้ กรณีนี้สามารถนำท้องที่ที่เกิดเหตุตาม ป.วิ.อ. มาตรา 19 มาใช้บังคับได้

            คำพิพากษาฎีกาที่ 2070/2543 การกระทำความผิดตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คนั้น การออกเช็คในท้องที่ใดย่อมถือได้ว่า การกระทำความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.ดังกล่าวได้กระทำลงในท้องที่นั้นต่อเนื่องกับการกระทำความผิดในท้องที่ที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน เมื่อผู้เสียหายได้ร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนแห่งท้องที่ที่จำเลยออกเช็ค และพนักงานสอบสวนดังกล่าวทำการสอบสวนแล้ว คดีจึงมีการสอบสวนโดยชอบ

ความผิดตาม พ.ร.บ. ว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คฯ สถานที่ตั้งของธนาคารที่ปฏิเสธการจ่ายเงินเป็นสถานที่ความผิดเกิดขึ้น ไม่ใช่ธนาคารที่นำเช็คไปเข้าบัญชีเพื่อเรียกเก็บเงิน

            คำพิพากษาฎีกาที่ 396/2517 ความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คฯเกิดขึ้นเมื่อธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็ค ฉะนั้น สถานที่ตั้งของธนาคารที่ปฏิเสธการจ่ายเงินจึงเป็นสถานที่ความผิดเกิดขึ้น ส่วนธนาคารที่โจทก์นำเช็คเข้าบัญชีเพื่อให้เรียกเก็บเงินตามเช็คนั้น มิใช่ธนาคารที่ปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็ค โดยเป็นแต่เพียงตัวแทนโจทก์ไปเรียกเก็บเงินตามเช็คนั้นเท่านั้น ดังนี้ เมื่อธนาคารที่ปฏิเสธการจ่ายเงินอยู่ที่กรุงเทพมหานคร ส่วนธนาคารที่โจทก์นำเช็คเข้าบัญชีเพื่อเรียกเก็บเงินตามเช็คอยู่ที่จังหวัดเชียงใหม่ ความผิดคดีนี้จึงมิได้เกิดขึ้นในเขตศาลจังหวัดเชียงใหม่ ศาลจังหวัดเชียงใหม่จึงไม่มีอำนาจที่จะรับฟ้องของโจทก์ไว้พิจารณา

            คำพิพากษาฎีกาที่ 1229/2519 (ป) ความผิดตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คนั้นเกิดขึ้นเมื่อธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็ค สถานที่ตั้งของธนาคารที่ปฏิเสธการจ่ายเงินจึงเป็นสถานที่ที่ความผิดเกิดขึ้น จำเลยสั่งจ่ายเช็คธนาคาร ท. สาขากาญจนบุรีให้โจทก์ที่กรุงเทพมหานคร โจทก์นำเช็คเข้าบัญชีโจทก์ที่ธนาคาร ท. สำนักงานใหญ่ที่กรุงเทพมหานครเพื่อเรียกเก็บเงิน ธนาคาร ท. สาขากาญจนบุรีปฏิเสธการจ่ายเงิน ดังนี้ ต้องถือว่าเหตุเกิดขึ้นในท้องที่จังหวัดกาญจนบุรี หาใช่ความผิดเกิดขึ้น ณ สถานที่ที่เขียนเช็ค และสถานที่ตั้งธนาคารที่โจทก์นำเช็คเข้าบัญชีและสถานที่ตั้งธนาคารที่ปฏิเสธการจ่ายเงินเกี่ยวเนื่องกันหลายท้องที่ไม่แม้ธนาคาร ท. สำนักงานใหญ่และสาขากาญจนบุรีเป็นของเจ้าของเดียวกัน ธนาคาร ท. สำนักงานใหญ่ก็หาได้เป็นผู้จ่ายเงินตามเช็คให้โจทก์ไม่เพียงแต่เป็นตัวแทนโจทก์เรียกเก็บเงินตามเช็คให้เท่านั้นจึงถือไม่ได้ว่าความผิดเกิดขึ้นที่กรุงเทพมหานครด้วย

            หมายเหตุ ตามฎีกาข้างต้น ผู้เสียหายเป็นผู้ฟ้องคดีเองจึงต้องฟ้องที่ศาลที่ความผิดเกิดเท่านั้น (คือศาลที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตั้งอยู่)

            แต่ถ้าเป็นคดีที่พนักงานอัยการฟ้อง จะมีเรื่องสอบสวนเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย ถ้ามีการสอบสวนในท้องที่ออกเช็ค ซึ่งถือว่าเป็นความผิดต่อเนื่องกับท้องที่ที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน พนักงานอัยการก็ฟ้องที่ศาลออกเช็คได้ตามมาตรา 22(1) เป็นการโยงมาตรา 19 (3) กับมาตรา 22 (1)

            คำพิพากษาฎีกาที่ 1702-1703/2523 (ป) จำเลยออกเช็คของธนาคารกรุงศรีอยุธยา จำกัด สาขาดินแดง ซึ่งตั้งอยู่ในท้องที่เขตพญาไท กรุงเทพ ให้แก่โจทก์ร่วม เมื่อเช็คถึงกำหนด โจทก์ร่วมนำเช็คนั้นไปเข้าบัญชีที่ธนาคารกรุงเทพ จำกัด สาขาบางนา เพื่อเรียกเก็บเงินตามเช็ค ธนาคารกรุงศรีอยุธยา จำกัด สาขาดินแดง ปฏิเสธไม่จ่ายเงินตามเช็คนั้น โจทก์ร่วมได้ร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนสถานีตำรวจภูธร อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ ให้ดำเนินคดีกับจำเลย โดยอ้างว่า จำเลยออกเช็คให้โจทก์ร่วมที่ตำบลสำโรงใต้ อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ ดังนี้ แม้ความผิดมิได้เกิดขึ้นในท้องที่ อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ เพราะธนาคารที่ปฏิเสธการจ่ายเงินมิได้ตั้งอยู่ในเขตอำเภอนั้นก็ตาม แต่โจทก์และโจทก์ร่วมก็อ้างว่าจำเลยกระทำผิดในเขตอำเภอพระประแดง โดยออกเช็คในท้องที่นั้น ถ้าเป็นความจริงก็ถือได้ว่า การกระทำผิดอาญาได้กระทำลงในท้องที่อำเภอพระประแดงต่อเนื่องกับการกระทำผิดในท้องที่ที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน พนักงานสอบสวนสถานีตำรวจภูธรอำเภอพระประแดงย่อมมีอำนาจสอบสวนตาม ป.วิ.อ. มาตรา 19 (3) พนักงานอัยการจังหวัดสมุทรปราการ มีอำนาจฟ้อง และศาลจังหวัดสมุทรปราการ ย่อมมีอำนาจชำระคดีตามมาตรา 22 (ออกเนติแล้ว) (คำพิพากษาฎีกาที่ 857/2530 วินิจฉัยทำนองเดียวกัน)

            คำพิพากษาฎีกาที่ 857/2530 ตาม พ.ร.บ. ว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2497มาตรา 3 ความผิดเกิดขึ้นเมื่อธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน เมื่อธนาคารที่ปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คมิได้ตั้งอยู่ในเขตอำนาจศาลจังหวัดธัญบุรีศาลจังหวัดธัญบุรีจึงไม่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีนี้แม้จำเลยจะออกเช็คให้โจทก์ในเขตอำเภอธัญบุรี สถานที่ดังกล่าวก็หาใช่สถานที่เกิดเหตุคดีนี้ไม่

           ย่อยาว

           โจทก์ฟ้อง ขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2497 มาตรา 3 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83

           ศาลจังหวัดธัญบุรีไต่สวนมูลฟ้องแล้ว สั่งว่าคดีมีมูลให้ประทับฟ้องไว้พิจารณา

           จำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธ

           ระหว่างนัดสืบพยานโจทก์ จำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องว่าคดีไม่อยู่ในเขตอำนาจของศาลจังหวัดธัญบุรี ขอให้ยกฟ้อง

           ศาลจังหวัดธัญบุรีพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้อง

           โจทก์อุทธรณ์

           ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน

           โจทก์ฎีกา

           ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ตาม ป.วิ.อ. มาตรา 22 บัญญัติไว้ความว่า เมื่อความผิดเกิดขึ้น อ้างหรือเชื่อว่าเกิดขึ้นในเขตอำนาจศาลใด ให้ชำระที่ศาลนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คนั้น ความผิดเกิดขึ้นเมื่อธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็ค สถานที่ตั้งของธนาคารที่ปฏิเสธการจ่ายเงินจึงเป็นสถานที่ที่ความผิดเกิดขึ้น เมื่อคดีได้ความตามฟ้องและตามทางพิจารณาชั้นไต่สวนมูลฟ้องคดีนี้ว่า ธนาคารที่ปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คคดีนี้ได้แก่ธนาคารศรีนคร จำกัด สาขาดอนเมือง ซึ่งมิได้ตั้งอยู่ในเขตอำนาจศาลจังหวัดธัญบุรี ศาลจังหวัดธัญบุรีจึงไม่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีนี้ ที่โจทก์ฎีกาว่า จำเลยทั้งสองซื้อต้นสนจากโจทก์ที่ตำบลบึงบาสาม อำเภอหนองเสือจังหวัดปทุมธานี และออกเช็คให้โจทก์ที่ตำบลรังสิต อำเภอธัญบุรีจังหวัดปทุมธานี ถือได้ว่าเป็นสถานที่เกิดเหตุอันตั้งอยู่ในเขตอำนาจศาลจังหวัดธัญบุรีนั้น เห็นว่าสถานที่ดังกล่าวหาใช่สถานที่เกิดเหตุคดีนี้ไม่

           ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ที่ให้ยกฟ้องโจทก์ชอบแล้ว

           พิพากษายืน