กรณีที่ไม่อยู่ในบังคับแห่งกฎหมายในการยื่นบัญชีระบุพยาน

            กรณีนี้ไม่ถือว่าเข้าข้อยกเว้น แต่เป็นกรณีที่ไม่อยู่ในบังคับกฎเกณฑ์ในเรื่องบัญชีระบุพยานหลักฐาน แม้ไม่ได้ระบุไว้ในบัญชีระบุพยานก็นำสืบได้รับฟังเป็นพยานหลักฐานในคดีนั้นได้

กรณีพยานประกอบการถามค้านพยานฝ่ายตรงข้าม

            พยานหลักฐานโดนเฉพาะพยานเอกสารหรือพยานวัตถุที่คู่ความไม่ได้ระบุไว้ในบัญชีระบุพยานหลักฐาน แต่ได้นำส่งต่อศาลประกอบการถามค้านพยานของฝ่ายตรงข้าม ศาลอนุญาตให้ส่งและรับฟังเป็นพยานหลักฐานในคดีนั้นได้ เพราะเหตุผลว่าพยานวัตถุหรือพยานเอกสารดังกล่าวนี้ คู่ความฝ่ายที่ส่งต่อศาลไม่ได้มีความประสงค์จะนำสืบเข้ามาเพื่อสนับสนุนข้ออ้างข้อเถียงของผู้ส่งแต่อย่างใด แต่ไม่จำเป็นต้องส่งพยานเอกสารพยานวัตถุนั้นเนื่องจากพยานบุคคลของฝ่ายตรงข้ามเบิกความคลาดเคลื่อนไปจากหลักฐานที่คู่ความฝ่ายนั้นมีอยู่จึงจำเป็นต้องถามค้านพยานบุคคลของฝ่ายตรงข้ามและจำเป็นต้องส่งเอกสารหรือพยานวัตถุนั้นต่อศาลประกอบการถามค้านไปด้วย เพื่อให้มีเป็นการหักล้างทำลายน้ำหนักของพยานบุคคลฝ่ายตรงข้ามได้ เพราะฉะนั้น จึงไม่อยู่ในเงื่อนไขของกฎหมายในเรื่องการยื่นบัญชีระบุพยานหลักฐานโดยเฉพาะใน ป.วิ.พ. มาตรา 88 วรรคหนึ่ง ซึ่งบัญญัติชัดเจนว่าเมื่อคู่ความฝ่ายใดมีความจำนงจะอ้างอิงเอกสารฉบับใดหรือคำเบิกความของพยานคนใด หรือมีความจำนงที่จะให้ศาลตรวจบุคคล วัตถุ สถานที่ หรืออ้างอิงความเห็นของผู้เชี่ยวชาญที่ศาลตั้งหรือความเห็นของผู้มีความเชี่ยวชาญ เพื่อเป็นพยานหลักฐานสนับสนุนข้ออ้างหรือข้อเถียงของตน คู่ความฝ่ายนั้นถึงจะต้องระบุพยานหลักฐานดังกล่าวไว้ในบัญชีระบุพยานหลักฐาน เมื่อพยานเอกสาร พยานวัตถุที่คู่ความส่งต่อศาลประกอบการถามค้านพยานบุคคลของฝ่ายตรงข้ามไม่ใช่พยานหลักฐานที่จะนำสืบมาเพื่อสนับสนุนข้ออ้างข้อเถียงของตนจึงไม่อยู่ในบังคับ ป.วิ.พ. มาตรา 88 ซึ่งต้องระบุไว้ในบัญชีระบุพยานหลักฐาน

            ข้อสังเกต

            กรณีดังกล่าวมีคำพิพากษาฎีกาวินิจฉัยเดินไปในแนวทางว่าไม่อยู่ในบังคับของ ป.วิ.พ. มาตรา 88 เพราะฉะนั้นไม่ต้องอาศัยดุลพินิจของศาลที่จะยกเว้นให้รับฟังตาม ป.วิ.พ. มาตรา 87 (2) แต่อย่างใด

            คำสั่งคำร้องของศาลฎีกาที่ ท.619/2549 โจทก์ใช้เอกสารประกอบการถามค้านจำเลยว่านายฟ้อนและนางแป้นทำสัญญาเช่ากับโจทก์ ดังนั้น พยานเอกสารดังกล่าวมิใช่เป็นพยานหลักฐานสนับสนุนข้ออ้างหรือข้อเถียงของโจทก์ กรณีไม่อยู่ในบังคับแห่งบทบัญญัติ ป.วิ.พ. มาตรา 88 และมาตรา 90 ดังที่จำเลยอ้าง ศาลชอบที่จะรับฟังเอกสารดังกล่าวเป็นพยานได้

            คำพิพากษาฎีกาที่ 3770/2549 แม้จำเลยทั้งสามมิได้ระบุเอกสารหมาย ล.1 ถึง ล.4 เป็นพยานหลักฐาน แต่ได้ใช้เอกสารเหล่านั้นประกอบการถามค้านโจทก์ที่ 1 ซึ่งอ้างตนเองเป็นพยานว่าโจทก์ที่ 1 ได้รับเงินที่จำเลยที่ 1 โอนให้แก่โจทก์ที่ 1 แล้วตามใบรับฝากเงินเอกสารหมาย ล.1 ทั้งโจทก์ที่ 1 เองก็เบิกความรับรองเอกสารหมาย ล.1 ถึง ล.4 โดยยืนยันว่าเป็นผู้ลงลายมือชื่อรับรองความถูกต้องเกี่ยวกับหลักฐาน การที่จำเลยที่ 1 ขายที่ดินให้จำเลยที่ 2 ตามเอกสารหมาย ล.2 และ ล.3 จำเลยที่ 1 จึงอ้างเอกสารเหล่านั้นเป็นพยานหลักฐานประกอบคำเบิกความของโจทก์ที่ 1 ได้ กรณีไม่อยู่ในบังคับ ป.วิ.พ. มาตรา 88 และมาตรา 90 แม้เอกสารหมาย ล.1 ถึง ล.4 มิได้ระบุไว้ในบัญชีพยานและส่งสำเนาให้โจทก์ทั้งสอง ก็หาต้องห้ามมิให้รับฟังเอกสารดังกล่าวแต่อย่างใด

            คำพิพากษาฎีกาที่ 7812/2547 ใบสั่งซื้อสินค้าเป็นเอกสารที่โจทก์ใช้ในการถามค้านจำเลยที่ 2 ที่อ้างตนเองเป็นพยานเมื่อจำเลยที่ 2 เบิกความรับรองเอกสารนั้นแล้ว โจทก์จึงอ้างส่งเป็นพยานหลักฐานต่อศาลชั้นต้น จึงมิใช่พยานหลักฐานสนับสนุนข้ออ้างหรือข้อเถียงของโจทก์ แม้โจทก์จะไม่ได้ระบุเอกสารดังกล่าวไว้ในบัญชีระบุพยานของโจทก์ และมิได้ส่งสำเนาเอกสารดังกล่าวต่อศาลชั้นต้นก่อนวันสืบพยานไม่น้อยกว่า 7 วัน ก็ไม่ต้องห้ามมิให้รับฟัง กรณีไม่อยู่ในบังคับ ป.วิ.พ. มาตรา 88 และมาตรา 90 จึงรับฟังเอกสารดังกล่าวเป็นพยานได้ (ออกผู้ช่วยฯสนามใหญ่)

            หลักเกณฑ์ดังกล่าวนี้ได้นำไปใช้กับ ป.วิ.พ. มาตรา 90 ด้วย กล่าวคือ พยานเอกสารที่ไม่ได้ประสงค์จะสืบเพื่อสนับสนุนข้ออ้างข้อเถียงของตน แต่นำสืบเข้ามาในการประกอบการถามค้านพยานบุคคลของฝ่ายตรงข้ามเพื่อหักล้างทำลายน้ำหนักของพยานบุคคลคนนั้น จึงไม่อยู่ในบังคับที่จะต้องส่งสำเนาเอกสารนั้นล่วงหน้าตาม ป.วิ.พ. มาตรา 90