เหตุยกเว้นโทษ
๑.กระทำด้วยความจำเป็น
“ความจำเป็น ไม่เหลียวแลดูกฎหมาย” (necessitas non habet legem) หากบุคคลใดตกอยู่ในภาวะที่เอาตัวไม่รอดพ้นจากภยันตรายหรืออยู่ในภาวะบังคับอย่างใดอย่างหนึ่ง แม้ว่าจะกระทำผิดกฎหมายก็ตาม เนื่องจากหากเอาผิดแก่เขาอาจก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรมสำหรับบุคคลผู้ตกอยู่ในภาวะบีบบังคับเช่นนั้น
มาตรา ๖๗ ผู้ใดกระทำความผิดด้วยความจำเป็น
(๑) เพราะอยู่ในที่บังคับ หรือภายใต้อำนาจซึ่งไม่สามารถหลีกเลี่ยงหรือขัดขืนได้ หรือ
(๒) เพราะเพื่อให้ตนเองหรือผู้อื่นพ้นจากภยันตรายที่ใกล้จะถึงและไม่สามารถหลีกเลี่ยงให้พ้นโดยวิธีอื่นใดได้ เมื่อภยันตรายนั้นตนมิได้ก่อให้เกิดขึ้นเพราะความผิดของตน
ถ้าการกระทำนั้นไม่เป็นการเกินสมควรแก่เหตุแล้ว ผู้นั้นไม่ต้องรับโทษ
• กระทำผิดเพราะความจำเป็น
• จำเป็นเพราะตกอยู่ในภาวะบังคับ หรือภายใต้อำนาจที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้
• ภยันตราย แม้ไม่ละเมิดกฎหมาย ก็จำเป็นได้
• ภยันตราย แม้ว่าไม่ใช่การกระทำของมนุษย์
• ใกล้จะถึงและไม่อาจหลีกเลี่ยงได้โดยวิธีอื่น
• ตน(ผู้กระทำ) ไม่ได้ก่อให้เกิดขึ้น เพราะความผิดของตน
• พอสมควรแก่เหตุ
๒. เพราะความอ่อนอายุหรือไม่รู้รับผิดชอบ
• เหตุเพราะความไม่รู้รับผิดชอบของผู้กระทำ จึงไม่อาจตำหนิผู้นั้นได้
• มาตรา ๖๕ กระทำขณะไม่รู้รัผิดชอบ ไม่สามารถบังคับตนเองได้
• เพราะจิตบกพร่อง
• มาตรา ๖๖ กระทำขณะมึนเมา เพราะถูกบังคับถูกขืนใจให้เสพย์ เพราะเหตุมึนเมา ทำให้ขาดควมรู้รับผิดชอบ
• มาตรา ๗๓ อายุยังเยาว์ ไม่เกิน เจ็ดปี
• มาตรา ๗๔ อายุยังเยาว์ ไม่เกิด สิบสี่ปี แต่มีเงื่อนไข
• เพราะความไร้เดียงสาของผู้เยาว์ จึงไม่อาจทราบว่าการกระทำของตนนั้นผิดถูกอย่างไร
๓. กระทำตามคำสั่งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย
• กระทำ
• ตาม คำสั่งของเจ้าพนักงานตามกฎหมาย
• เป็นคำสั่งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ถ้าชอบเท่ากับมีอำนาจกระทำ (ยกเว้นความผิด)
• มีหน้าที่ต้องกระทำตาม
• เชื่อโดยสุจริตว่าตนมีหน้าที่ต้องกระทำตาม
• เหตุยกเว้นโทษ
๔.เพื่อการรักษาความมั่นคงของครอบครัว
• ยกเว้นโทษ ในการกระทำความผิดบางประเภท
• สามีภริยาโดยชอบด้วยกฎหมาย ในความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ ความผิดในทางแพ่ง
• สามีภริยาไม่ชอบด้วยกฎหมาย อาจสำคัญผิด หรือเป็นการถือวิสาสะ
แม้ว่า โดยทั่วไปแล้วบุคคลจะไม่รู้กฎหมาย แต่กฎหมายอาญาบัญญัติไว้ชัดแจ้ง “บุคคลจะแก้ตัวว่าไม่รู้กฎหมายเพื่อให้พ้นจากความรับผิดไม่ได้..” ฉะนั้น เราควรเรียนรู้เรื่องกฎหมายไว้บ้าง เพื่อป้องกันมิให้กระทำผิด
|
